Oto 100 rzeczy, które warto wiedzieć przed wyjazdem: aktualne przepisy wjazdowe, porady sprawdzone w terenie, niepisane zasady, na których łatwo się potknąć, i solidna porcja historii do opowiadania po powrocie. Jeśli serwis poświęcił danemu tematowi szczegółowy poradnik, punkt do niego odsyła.
Informacje sprawdzone 16 października 2026 w oficjalnych źródłach, z uwzględnieniem nowych przepisów z lat 2025 i 2026. Zasady wjazdu często się zmieniają: sprawdź je ponownie przed rezerwacją. Artykuł zawiera jeden link partnerski, wyraźnie oznaczony.
Przed wyjazdem: wiza, formalności i plan trasy
Dobra wiadomość: z polskim paszportem wjedziesz do Wietnamu na 45 dni bez wizy, o ile to wyjazd turystyczny. Na podróż służbową potrzebna jest e-wiza, wydawana online w około trzy dni robocze.
1. Polacy: 45 dni bez wizy, ale tylko w celach turystycznych
Od 15 sierpnia 2025 Polacy mogą przebywać w Wietnamie do 45 dni bez wizy i bez opłat. Zwolnienie wprowadziła uchwała rządu 229/NQ-CP i obowiązuje ono do 14 sierpnia 2028, ale obejmuje wyłącznie turystykę: na podróż służbową, czyli spotkania, targi czy konferencję, potrzebujesz e-wizy (punkt 2). Liczy się paszport, a nie kraj zamieszkania: Polaka mieszkającego w Wielkiej Brytanii, Irlandii czy Niemczech obowiązuje ta sama zasada. Wszystko, co dotyczy polskiego paszportu, zebrano na stronie wizowej dla Polaków.
Paszport musi być ważny co najmniej sześć miesięcy od dnia przyjazdu. Przepisy nie wymagają biletu powrotnego, ale linia lotnicza może o niego poprosić przy odprawie: miej rezerwację lotu albo autobusu do sąsiedniego kraju. Do 45 dni wlicza się dzień przyjazdu i dzień wyjazdu: jeśli przylatujesz 1 marca, musisz wyjechać najpóźniej 14 kwietnia.
Wiążąca jest data na pieczątce w paszporcie. Za przekroczenie pobytu grozi grzywna, a od 15 grudnia 2025 wyższa niż wcześniej: od 500 000 do 2 milionów dongów (75–300 zł) przy opóźnieniu poniżej 16 dni, od 5 do 10 milionów przy 16–29 dniach i do 40 milionów po ponad roku. Możliwe jest też wydalenie z kraju, a postępowanie administracyjne potrafi zatrzymać cię na miejscu na kilka tygodni.
2. Podróż służbowa, dłuższy pobyt, inne paszporty: e-wiza online
Podróżujący służbowo, ci, którzy zostają dłużej niż 45 dni, i większość innych narodowości składają przed wyjazdem wniosek o wizę elektroniczną. Dotyczy to na przykład Ukraińców mieszkających w Polsce, bo ich paszport zwolnienia nie daje (zasady dla paszportu ukraińskiego). E-wiza kosztuje 25 USD (ok. 100 zł) za jednokrotny wjazd lub 50 USD (ok. 195 zł) za wielokrotny i obejmuje do 90 dni. Ustawowy czas rozpatrzenia to trzy dni robocze, ale wiza nie przyjdzie mailem: zapisz kod wniosku, a potem samodzielnie pobierz z portalu i wydrukuj plik PDF. Opłata przepada w razie odmowy, dlatego warto trzymać się instrukcji e-wizy krok po kroku.
Starannie wybierz lotniska przylotu i wylotu i trzymaj się ich. W okolicach święta Tet i wakacji zostaw sobie dwa, trzy tygodnie zapasu. I nie licz na przedłużenie wizy na miejscu: jest możliwe tylko przez wietnamskiego sponsora (firmę, agencję albo rodzinę).
E-wiza to także rozwiązanie dla każdego, kto chce zostać dłużej niż 45 dni. Na wypad do Kambodży czy Laosu turysta ze zwolnieniem nie potrzebuje natomiast niczego: każdy nowy wjazd otwiera kolejne 45 dni bez wizy, bez okresu oczekiwania.
3. Pułapka fałszywych stron wizowych
Dziesiątki stron podszywają się pod oficjalny portal i każą sobie płacić za tę samą e-wizę nawet pięć razy więcej. Jedyne rządowe adresy kończą się na .gov.vn: evisa.gov.vn lub thithucdientu.gov.vn, które od listopada 2024 prowadzą do tego samego portalu. Wpisz adres samodzielnie, zamiast klikać w sponsorowaną reklamę, i naucz się rozpoznawać strony udające oficjalne.
4. Phu Quoc, wyjątek od reguły
Wyspa Phu Quoc daje 30 dni bez wizy obywatelom wszystkich krajów, niezależnie od celu podróży. Warunek: przyjazd prosto z zagranicy, bezpośrednio na lotnisko lub do portu na wyspie, albo przesiadka na innym międzynarodowym lotnisku Wietnamu bez przechodzenia kontroli imigracyjnej. Poproś linię lotniczą o potwierdzenie tranzytu: przesiadka na lot krajowy często prowadzi przez kontrolę paszportową.
I zostań na wyspie: na stały ląd potrzebna jest wtedy wiza, o którą na miejscu nie da się już złożyć wniosku online. Polskiemu turyście niewiele to zmienia, bo i tak ma 45 dni w całym kraju. Ta furtka przyda się za to w podróży służbowej na wyspę albo towarzyszom podróży, których paszport nie daje zwolnienia: idealna na same plażowe wakacje, bezużyteczna, jeśli chcą zobaczyć resztę kraju. Wyjątek dla Phu Quoc ma swoje niuanse.
5. Formularz przylotu online (i czego nie przepuści urząd celny)
Od kwietnia 2026 służby imigracyjne proszą cudzoziemców, by w ciągu 72 godzin przed przylotem wypełnili bezpłatny formularz online na prearrival.immigration.gov.vn. Dotyczy to lotnisk w Ho Chi Minh, Hanoi, Da Nang i Cam Ranh oraz na Phu Quoc. Oficjalnie formularz nie jest jeszcze obowiązkowy, ale linie lotnicze i ambasady piszą o nim tak, jakby był: wypełnij go. Otrzymany kod QR otwiera szybszą kolejkę. Formularz nie zastępuje wizy, a fałszywe strony już każą sobie za niego płacić.
Gotówkę powyżej 5000 USD (ok. 19 400 zł) lub równowartości tej kwoty w innej walucie albo powyżej 15 milionów dongów (ok. 2250 zł), a także złoto od 300 g, trzeba zgłosić w urzędzie celnym. Od lipca 2026 za brak zgłoszenia grozi do 50 milionów dongów (ok. 7500 zł) kary. Alkohol i tytoń mają własne limity bezcłowe, a e-papierosy są po prostu zakazane (punkt 57). Resztę, od rękawa samolotu po postój taksówek, opisuje poradnik o przylocie na lotnisko.
6. Ubezpieczenie podróżne nie jest obowiązkowe, ale niezbędne
Wietnam nie wymaga ubezpieczenia, ale pobyt w międzynarodowym szpitalu albo transport medyczny szybko kosztują tysiące, a nawet dziesiątki tysięcy złotych. Sprawdź dwie klauzule: jazdę skuterem, często wyłączoną z ochrony bez ważnego prawa jazdy (punkt 32), oraz transport medyczny do kraju.
Oferty porównuje przewodnik po ubezpieczeniach podróżnych serwisu.
Zarejestruj też podróż w systemie Odyseusz MSZ (odyseusz.gov.pl): od 30 czerwca 2026 działa jego nowa wersja, z logowaniem przez mObywatela, Profil Zaufany, e-dowód lub bankowość internetową, dostępna także jako aplikacja mobilna. W nagłych sprawach z udziałem obywateli Polski (śmierć, aresztowanie, wypadek, sytuacja kryzysowa) Ambasada RP w Hanoi ma telefon dyżurny: +84 988 017 475.
7. Kraj długi na 1650 km
Z północy na południe Wietnam ciągnie się przez 1650 km, ale w najwęższym miejscu ma ledwie 50 km szerokości, a jego wybrzeże liczy 3260 km. Efekt: trzy klimaty, trzy kuchnie, trzy nastroje. Planuj podróż według regionów (północ, środek, południe), a nie jako listę miast, z mapą w ręku.
8. Dwa tygodnie samolotem, trzy tygodnie na spokojnie
W 15 dni przejazd z północy na południe wciąż jest możliwy, jeśli między regionami polecisz samolotem; w trzy tygodnie robi się wygodny. Typowa trasa na 15 dni: Hanoi (3 noce), Ninh Binh (2), Zatoka Lan Ha albo Ha Long (2), lot do Hue (2), przejazd do Hoi An (3), a potem lot z Da Nang do Ho Chi Minh i wypad do delty Mekongu (3). Przy trzech tygodniach dodaj góry na północy albo wyspę.
Klasyczny błąd? Chcieć zobaczyć wszystko w dziesięć dni i spędzić urlop w drodze.
9. Bilet „open jaw”, który oszczędza dzień
Zarezerwuj przylot do Hanoi i wylot z Ho Chi Minh (albo odwrotnie): nie trzeba wtedy wracać tą samą drogą. W 2026 roku z Polski nie ma regularnego lotu bez przesiadki: leci się przez Dohę, Dubaj, Stambuł, Frankfurt, Monachium, Amsterdam, Paryż albo jeden z azjatyckich portów przesiadkowych. Od 31 marca 2027 LOT połączy Warszawę z Hanoi przez cały rok, trzy razy w tygodniu, Boeingiem 787 Dreamliner: około 10 godzin 25 minut w stronę Hanoi i 11 godzin 20 minut z powrotem. W poprzednich sezonach zimowych biura podróży organizowały też czartery na Phu Quoc z Warszawy i Katowic. Mieszkasz w Wielkiej Brytanii? Z Londynu Vietnam Airlines lata bez przesiadek do obu miast, w około 13 godzin.
Loty krajowe, częste i tanie, załatwiają resztę (punkt 35 i mapa lotnisk). Z e-wizą podaj we wniosku właściwe lotniska przylotu i wylotu.
10. Mapa zmieniła się w 2025 roku: z 63 prowincji zostały 34
1 lipca 2025 roku Wietnam połączył 63 prowincje w 34 i zlikwidował szczebel dystryktów. Hoi An należy teraz do Da Nang, Phong Nha do Quang Tri, Ha Giang do Tuyen Quang, Quy Nhon do Gia Lai, Mui Ne i Da Lat do Lam Dong, Phu Quoc, obecnie „strefa specjalna”, do An Giang, a Vung Tau stało się częścią Ho Chi Minh.
Stare nazwy wciąż funkcjonują na co dzień, ale adresy się zmieniły (punkt 45). Sprawdź adresy swoich hoteli w potwierdzeniu rezerwacji i w Mapach Google.
11. Różnica czasu: w Wietnamie jest o 5 lub 6 godzin później
Wietnam żyje przez cały rok według czasu UTC+7 i nie przestawia zegarków na czas letni. Zimą jest tam o 6 godzin później niż w Polsce i w Niemczech (tej zimy od 25 października 2026 do 28 marca 2027), latem o 5 godzin. Względem Londynu i Dublina różnica wynosi 7 godzin zimą i 6 latem. Lądujesz rano? Wytrzymaj do wieczora: miska phở i spacer wokół jeziora są lepsze niż długa drzemka.
Kiedy jechać: pory roku, święta i tajfuny
Nie ma jednej dobrej pory na cały Wietnam, ale zawsze jest jakiś region, w którym akurat dopisuje pogoda.
12. Trzy klimaty w jednym kraju
Północ ma prawdziwe pory roku, środek kraju porę deszczową przesuniętą na jesień, a na południu pora sucha przeplata się z deszczową. Klimat miesiąc po miesiącu opisuje strona kiedy jechać do Wietnamu.
| Region | Najlepsza pora | Warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Północ (Hanoi, Ha Long, Ninh Binh, Sapa) | Od października do grudnia, od marca do maja | Chłodna, szara zima od grudnia do lutego, w Hanoi często od 10 do 20°C, a w Sapie niektórymi nocami blisko 0°C; gorące, burzowe lato, z możliwymi tajfunami od lipca do września, przez które odwołuje się rejsy |
| Środek (Hue, Hoi An, Da Nang) | Od lutego do sierpnia | Deszcze, tajfuny i powodzie od września do grudnia |
| Południe (Ho Chi Minh, Mekong, Phu Quoc) | Od grudnia do kwietnia | Pora deszczowa od maja do listopada, z ulewami często pod koniec dnia |
| Wyżyny (Da Lat) | Od grudnia do marca | Łagodnie przez cały rok, średnio około 18°C |
13. Gdzieś zawsze jest słoneczna plaża
Od lutego do sierpnia jedź na środkowe wybrzeże: do Da Nang, Hoi An, Quy Nhon albo Nha Trang. Od listopada do kwietnia przychodzi kolej na Phu Quoc i Mui Ne, gdzie wiatr cieszy też kitesurferów. W wyborze pomaga mapa plaż, miesiąc po miesiącu.
W grudniu możesz więc płynąć we mgle przez Zatokę Ha Long, a tydzień później opalać się na Phu Quoc.
14. Od września do grudnia: pora powodzi w środkowym Wietnamie
Między wrześniem a grudniem, a zwłaszcza w październiku i listopadzie, w środkowe wybrzeże uderzają tajfuny i ulewne deszcze. Stare miasto w Hoi An zalewa woda niemal co roku: mieszkańcy wynoszą towary i meble na piętro, a znaki na fasadach pokazują, jak wysoko sięgały wielkie powodzie. Pod koniec października 2025 roku rzeka Thu Bồn pobiła nawet rekord z 1964 roku.
Zostaw sobie dni zapasu, wybieraj rezerwacje z możliwością bezpłatnego anulowania i śledź ostrzeżenia pogodowe (aplikacja Windy jest bezcenna).
15. Tet, święto, które zatrzymuje kraj
Księżycowy Nowy Rok to najważniejsze święto w kraju: w 2027 roku pierwszy dzień święta Tet wypada 6 lutego, a urzędy będą zamknięte od 4 do 10 lutego. Przez mniej więcej tydzień wiele rodzinnych firm nie pracuje, pociągi, autobusy i samoloty są pełne, a ceny rosną.
W zamian miasta toną w kwiatach brzoskwini na północy i w żółtych kwiatach moreli na południu. Najlepiej przyjechać kilka dni po święcie, gdy kraj wraca do życia, wciąż w odświętnym nastroju.
Przy okazji: 2027 to rok Kozy. Wietnamski zodiak przypomina chiński, z dwiema różnicami: Kot zastępuje Królika, a miejsce Wołu zajmuje Bawół, czyli bawół wodny.
16. Inne szczyty, które trzeba przewidzieć
W długie weekendy miliony Wietnamczyków ruszają na drogi i plaże. W 2027 roku to: święto Królów Hùng (od 16 do 18 kwietnia), Dzień Zjednoczenia i 1 maja (od 30 kwietnia do 3 maja) oraz Święto Narodowe (od 2 do 5 września). Do tego dochodzą letnie wakacje szkolne, od czerwca do sierpnia, i zupełnie nowe święto: od 2026 roku 24 listopada, Dzień Kultury Wietnamskiej, jest dniem wolnym od pracy. W te dni rezerwuj transport i hotele wcześnie, zwłaszcza nad morzem; w planowaniu pomaga kalendarz świąt i dni zamknięcia.
17. Kalendarz księżycowy, twój najlepszy terminarz świąt
Najważniejsze święta wyznacza kalendarz księżycowy, więc ich daty zmieniają się co roku: kalendarz świąt podaje je miesiąc po miesiącu. Święto Środka Jesieni (Tết Trung Thu), przypadające między początkiem września a początkiem października (w 2027 roku 15 września), wypełnia ulice lampionami i ciastkami księżycowymi; w Hanoi ulica Hàng Mã zamienia się w tunel świateł.
A co miesiąc, 14. dnia miesiąca księżycowego, w przeddzień pełni, stare miasto w Hoi An przygasza elektryczne światła i świeci już tylko blaskiem lampionów.
Pieniądze i budżet
Wietnam pozostaje jednym z najtańszych kierunków w Azji, pod warunkiem że opanujesz zera: w październiku 2026 roku 1 zł to około 6670 dongów.
18. Pierwsza wizyta w bankomacie i masz miliony
Walutą jest dong (VND), w banknotach od 1000 do 500 000 dongów. Monety nie są emitowane od 2011 roku i praktycznie zniknęły z obiegu, a na każdym banknocie widnieje portret Ho Chi Minha.
Wypłać z bankomatu 3 miliony dongów: w portfelu masz fortunę wartą około 450 zł.
19. Liczenie w pamięci: skreśl cztery zera i pomnóż przez 1,5
Przy kursie około 6670 dongów za złotego skreśl cztery zera i pomnóż przez 1,5: 100 000 dongów to około 15 zł, a 500 000 dongów około 75 zł. Ta reguła trafia niemal w punkt, więc wystarczy, by ocenić każdą cenę. Jeśli mieszkasz za granicą albo zabierasz inną walutę, tyle jest warte 100 000 dongów:
| Waluta | 1 jednostka w dongach | 100 000 dongów to około | Szybka reguła |
|---|---|---|---|
| Złoty | 6670 | 15 zł | Skreśl cztery zera, pomnóż przez 1,5 |
| Euro | 29 100 | 3,40 € | Skreśl cztery zera, podziel przez 3 |
| Funt szterling | 34 500 | 2,90 £ | Skreśl cztery zera, podziel przez 3,5 |
| Dolar amerykański | 25 900 | 3,86 USD | Skreśl trzy zera, podziel przez 25 |
20. Pułapka bliźniaczych banknotów
Banknoty 20 000 i 500 000 mają podobny niebieskawy kolor, a 10 000 (żółtobrązowy) i 200 000 (czerwonobrązowy) też łatwo pomylić w półmroku taksówki. Uważaj także na zera: 20 000 i 200 000 oraz 50 000 i 500 000 na pierwszy rzut oka wyglądają podobnie.
Układaj banknoty według nominałów i przy płaceniu odliczaj je na głos. A banknoty 500 000, które wypluwają bankomaty, rozmieniaj w minimarkecie albo w hotelu: uliczny sprzedawca rzadko ma z czego wydać.
21. „50k”: jak czytać wietnamskie ceny
Ceny często zapisuje się bez trzech ostatnich zer: „50k” albo samo „50” w menu oznacza 50 000 dongów. W mowie tysiąc to „nghìn” na północy i „ngàn” na południu. W razie wątpliwości poproś, żeby ktoś wpisał kwotę na kalkulatorze albo w telefonie: ten nawyk przydaje się też, gdy chcesz zamówić i zapłacić w restauracji.
22. Bankomaty: rzadziej, ale więcej
Większość bankomatów pobiera od zagranicznych kart od 20 000 do 60 000 dongów (3–9 zł) za wypłatę, z limitem od 2 do 5 milionów (300–750 zł) na jedną transakcję. VPBank bywa wymieniany jako bank, który nie pobiera opłat od zagranicznych kart i ma wyższy limit: bank nie publikuje tej stawki, więc zawsze czytaj komunikat na ekranie. Opłaty w bankach i bankomatach często się zmieniają.
Jeśli bankomat proponuje „przewalutowanie”, odmów i wybierz obciążenie w dongach: kurs twojego banku będzie lepszy. Zabierz dwie karty różnych organizacji płatniczych, wypłacaj najlepiej z bankomatu w oddziale banku, w godzinach jego pracy, i pomyśl o karcie wielowalutowej bez opłat za przewalutowanie: szybko się zwróci.
23. Gdzie wymieniać pieniądze
Vietcombank w ogóle nie notuje złotego, więc na gotówkę zabierz dolary albo euro w idealnym stanie: zgięte, poplamione czy naddarte banknoty często są odrzucane. Banki i licencjonowane kantory wymieniają je bez problemu. Mieszkasz w Wielkiej Brytanii? Vietcombank skupuje też funty. Kto nie ma gotówki do wymiany, polega na kartach.
Na ulicach handlowych sklepy złotnicze (tiệm vàng) często wywieszają dobre kursy, ale legalnie wymieniać waluty mogą tylko banki i licencjonowane punkty. Gdzie indziej ryzykuje także klient: przy kwocie poniżej 1000 USD (ok. 3900 zł) upomnienie, powyżej grzywna od 10 do 20 milionów dongów (1500–3000 zł) i konfiskata banknotów. Zapytaj, czy punkt ma licencję, i zachowaj pokwitowanie. Na lotnisku wymień tylko tyle, ile potrzebujesz na pierwszy przejazd.
24. Karta, gotówka czy kod QR?
Hotele, centra handlowe i restauracje w dużych miastach przyjmują Visę i Mastercard, często z dopłatą 2–3%. Ale uliczne jedzenie, targi i małe miasteczka żyją gotówką.
Wietnamczycy płacą niemal za wszystko bankowym kodem QR (VietQR). Turyści z Chin, Korei Południowej, Tajlandii, Laosu, Kambodży i Singapuru skanują go już aplikacją własnego banku, a Mastercard wprowadza usługę, która pozwala płacić w ten sposób kartami tej sieci. Jeśli przyjeżdżasz z Polski, zawsze miej trochę gotówki w zapasie.
25. Targowanie się, sport uprawiany z uśmiechem
Na targach i w sklepach z pamiątkami pierwsza cena to zaproszenie do negocjacji: zaproponuj połowę i spotkajcie się w pół drogi. W restauracjach, supermarketach, sklepach z cenami na metkach i w Grabie targowanie się nie wchodzi w grę.
Nie przestawaj się uśmiechać i nie upieraj się o 5000 dongów, czyli około 75 groszy.
26. Napiwki i ceny „++”
Napiwek nie jest obowiązkowy, ale w turystyce jest mile widziany. Orientacyjnie: od 100 000 do 200 000 dongów (15–30 zł) dziennie od osoby dla przewodnika, trochę mniej dla kierowcy, kilka banknotów dla masażystki.
W menu eleganckich restauracji „++” oznacza, że do podanej ceny dolicza się serwis (często 5%, czasem 10%) i VAT. VAT jest obniżony do 8% do 31 grudnia 2026, potem ma wrócić do 10%.
27. Ile zaplanować? Ceny w 2026 roku
Bez lotów międzynarodowych licz około 130–175 zł dziennie jako backpacker, 260–440 zł przy średnim standardzie i od 650 zł w górę za luksus. Dobra wiadomość dla południa: w porze deszczowej, od maja do października, ceny hoteli spadają. Poradnik budżetowy serwisu rozkłada koszty na czynniki pierwsze.
| Wydatek | Typowy przedział | W złotych |
|---|---|---|
| Bánh mì z ulicznego stoiska | 20 000–40 000 VND | 3–6 zł |
| Miska phở | 40 000–80 000 VND | 6–12 zł |
| Mrożona kawa z mlekiem (cà phê sữa đá) | 20 000–50 000 VND | 3–7,50 zł |
| Szklanka bia hơi | 10 000–20 000 VND | 1,50–3 zł |
| Przejazd GrabBike, 3 km | 15 000–30 000 VND | 2,20–4,50 zł |
| Samochód Grab z lotniska Noi Bai na Stare Miasto w Hanoi | 280 000–400 000 VND | 42–60 zł |
| Godzinny masaż | 200 000–450 000 VND | 30–67 zł |
| Pokój dwuosobowy w pensjonacie | 300 000–700 000 VND | 45–105 zł |
| Hotel butikowy 3- lub 4-gwiazdkowy | 800 000–2 000 000 VND | 120–300 zł |
| Lot krajowy (w jedną stronę) | 700 000–2 500 000 VND | 105–375 zł |
Kwoty orientacyjne, wyższe w miejscach turystycznych i w Ho Chi Minh.
Poruszanie się po kraju
W Wietnamie droga jest częścią podróży: miliony skuterów, pociągi sypialne, autobusy z osobnymi kabinami i tanie loty.
28. Przechodzenie przez ulicę: złota zasada
Idź powoli, równym krokiem, nie biegnij i nie cofaj się: skutery opływają cię jak woda kamień. Przewidują twoją trasę, a nie twoje wahania. Na tym polega cała technika przechodzenia przez ulicę.
Z samochodami i autobusami jest inaczej: one nie omijają pieszych. I patrz w obie strony, nawet na ulicy jednokierunkowej: motocykle jeżdżą tam pod prąd, a czasem po chodniku.
29. Witaj w królestwie jednośladów
W Wietnamie zarejestrowano ponad 80 milionów motocykli i skuterów, przy nieco ponad 100 milionach mieszkańców. W samym Hanoi jest ich blisko 7 milionów. Przewozi się nimi czteroosobowe rodziny, lodówki albo dwumetrowe szyby: ruch uliczny to spektakl sam w sobie.
Klakson nie jest obelgą: znaczy po prostu „tu jestem”.
30. Grab, Be, Xanh SM i prawdziwe taksówki
Aplikacje Grab i Be, a także Xanh SM, sieć w pełni elektrycznych taksówek, która w 2025 roku wyprzedziła nawet Graba na rynku przewozów zamawianych przez aplikację, pokazują cenę przed kursem: koniec z targowaniem się. Wybierz samochód albo mototaksówkę, zapłać gotówką lub kartą, a kierowca poda ci kask. Poradnik Grab w Wietnamie wymienia obsługiwane miasta; na dłuższych trasach porównuj aplikacje, bo w godzinach szczytu ceny często się różnią.
Jeśli zatrzymujesz taksówkę na ulicy, wybieraj duże firmy, takie jak Mai Linh (zielone) czy Vinasun (białe), i żądaj włączenia taksometru. Uważaj na sobowtóry: ten sam kolor, prawie identyczne logo, podkręcony taksometr. Na lotnisku Noi Bai w Hanoi fałszywi kierowcy okradali już podróżnych: korzystaj z oficjalnego postoju taksówek albo z aplikacji.
31. Na motocykl zawsze wsiadaj z lewej strony
Rura wydechowa jest po prawej stronie, a oparzenie łydki zdarza się turystom tak często, że bywa nazywane „wietnamskim tatuażem”. Wsiadaj i zsiadaj z lewej strony, trzymaj nogi przy motocyklu i zapinaj pasek kasku: kask jest obowiązkowy dla wszystkich. Kaski sprzedawane na miejscu są różnej jakości: jeśli zamierzasz często jeździć, przywieź własny.
32. Wynajem skutera: co naprawdę mówi prawo
Aby legalnie jeździć skuterem o pojemności powyżej 50 cm³, potrzebujesz polskiego prawa jazdy kategorii A1, A2 lub A i międzynarodowego prawa jazdy według Konwencji Wiedeńskiej z 1968 roku. Starostwo powiatowe (albo urząd miasta) wydaje dwa wzory: wiedeński i genewski z 1949 roku, którego Wietnam nie uznaje. Poproś więc o dokument „zgodny z Konwencją Wiedeńską”: kosztuje 35 zł (70 zł za oba wzory), jest gotowy w ciągu 3 dni roboczych, często od ręki, i ważny do 3 lat. Wietnamskie prawo jazdy w drodze wymiany wymaga karty pobytu na co najmniej trzy miesiące, co dla turysty jest poza zasięgiem.
Samo prawo jazdy kategorii B nie wystarczy na skuter, nawet z międzynarodowym. Wypożyczalnie prawie nigdy tego nie sprawdzają, ale policja owszem: licz się z mandatem od 2 do 4 milionów dongów (300–600 zł), a motocykl może zostać zatrzymany. Przede wszystkim twój ubezpieczyciel najpewniej odmówi wypłaty po wypadku. Jedyny wyjątek to motorowery do 50 cm³, na które prawo jazdy nie jest potrzebne. Zanim wypożyczysz motocykl, sprawdź, co naprawdę obejmują twoje dokumenty.
33. Zero alkoholu na dwóch kółkach
W Wietnamie dopuszczalne stężenie alkoholu we krwi wynosi zero, zarówno za kierownicą samochodu, jak i na motocyklu, a kontrole policyjne są częste. Na motocyklu mandat wynosi od 2 do 10 milionów dongów (300–1500 zł), zależnie od stężenia, nawet po jednym piwie, a do tego dochodzą punkty karne albo zatrzymanie prawa jazdy. Po wieczorze przy bia hơi wracaj Grabem. Pozostałe przepisy ruchu drogowego w Wietnamie są na papierze równie surowe.
34. Hanoi przechodzi na prąd
Od 1 lipca 2026 Hanoi testuje strefę niskiej emisji wokół jeziora Hoan Kiem. Dla turysty najbardziej widoczna zmiana jest prosta: w piątki, soboty i niedziele, od 19:00 do północy, kilkanaście ulic wokół jeziora i nocnego targu na Starym Mieście jest zamkniętych dla wszystkich pojazdów, także motocykli. Autokary powyżej 16 miejsc nie mają też wjazdu na Stare Miasto w godzinach szczytu. Prywatne skutery spalinowe w pozostałym czasie jeżdżą jednak bez ograniczeń.
Do 30 czerwca 2027 miejskie autobusy są bezpłatne na trasach w obrębie pierwszej obwodnicy. Miasto planuje poszerzyć strefę od 2027 roku, a potem objąć nią całą pierwszą obwodnicę: spodziewaj się coraz większej liczby elektrycznych skuterów i taksówek.
35. Loty krajowe: szybko i tanio
Z Hanoi do Ho Chi Minh leci się nieco ponad dwie godziny, na jednej z najbardziej ruchliwych tras krajowych świata, często za 100–200 zł przy rezerwacji z wyprzedzeniem. Vietnam Airlines to narodowy przewoźnik; Vietjet, duża lokalna tania linia, często zmienia rozkłady. Sprawdź limit bagażu, rzadko wliczony w najtańsze taryfy: porównanie Vietjet czy Vietnam Airlines wszystko wyjaśnia. W Ho Chi Minh loty krajowe Vietnam Airlines startują z nowego terminalu T3 lotniska Tan Son Nhat, a Vietjetu z T1: sprawdź przed wyjazdem.
Uwaga: nowe lotnisko Long Thanh (kod LTH), około 40 km na wschód od Ho Chi Minh, ma przyjąć pierwsze loty komercyjne w grudniu 2026 roku, choć termin może się jeszcze przesunąć. Plan zaproponowany przez jego operatora przenosi tam od końca marca 2027 wszystkie loty dalekiego zasięgu, w tym do Europy: sprawdź kod lotniska na bilecie (SGN lub LTH).
36. Powerbanki: nowe zasady na pokładzie
Od 1 lipca 2026 wietnamski urząd lotnictwa cywilnego ściśle reguluje przewóz powerbanków: najwyżej dwa na pasażera, tylko w bagażu podręcznym, nigdy w rejestrowanym, do 100 Wh (do 160 Wh za zgodą linii lotniczej). Podczas lotu nie wolno ich używać ani ładować nimi urządzeń. Trzymaj je pod ręką, a nie na dnie schowka nad głową, i przed pakowaniem przeczytaj zasady bagażowe Vietnam Airlines.
37. Ekspres Zjednoczenia, podróż w podróży
Linia Hanoi–Ho Chi Minh liczy 1726 km: najszybszy pociąg pokonuje ją w około 33 godziny, najwolniejsze nawet w 39. Nie trzeba jechać jednym ciągiem: odcinek Hue–Da Nang, biegnący wzdłuż morza u stóp przełęczy Hai Van, to jedna z najpiękniejszych tras kolejowych Azji. Zarezerwuj czteroosobowy przedział sypialny „soft sleeper” na oficjalnej stronie dsvn.vn, która przyjmuje zagraniczne karty, albo przez agencję; resztę wyjaśnia poradnik Wietnam pociągiem.
Na przyszłość: pod koniec 2024 roku Wietnam zatwierdził linię dużych prędkości północ–południe, projektowaną na 350 km/h, z uruchomieniem planowanym około 2035 roku. Sama budowa jeszcze się nie zaczęła.
38. Autobusy sypialne, „limuzyny” i zwodnicze odległości
Nocne autobusy sypialne, niektóre z osobnymi kabinami, łączą główne etapy podróży za kilkadziesiąt złotych; przy wsiadaniu zdejmuje się buty. Na krótkich trasach (Hanoi–Ninh Binh, Hanoi–Ha Long) wygodniejsze są minibusy na 9–11 miejsc, nazywane „limuzynami”. Rezerwuj przez VeXeRe lub 12Go i weź sweter: klimatyzacja bywa arktyczna.
Na drogach krajowych średnia prędkość rzadko przekracza 40–50 km/h, między wioskami, ciężarówkami i robotami drogowymi. Z Hanoi do Sapy autostradą licz od pięciu i pół do sześciu godzin, z Hanoi do Ha Long dwie i pół godziny. W górach wybieraj renomowanych przewoźników i podróżuj za dnia: po kilku poważnych wypadkach rząd rozważa zakaz piętrowych autobusów sypialnych na wąskich górskich przełęczach. Planuj lekkie dni w drodze, a nie maratony.
39. Samochód z kierowcą, wygoda w przystępnej cenie
Dla rodziny albo małej grupy samochód z kierowcą zmienia podróż: zatrzymujesz się, gdzie chcesz, a z ruchem ulicznym zmaga się ktoś inny. Licz około 1,2–1,5 miliona dongów (180–225 zł) za dzień jazdy sedanem po mieście i 1,4–1,8 miliona (210–270 zł) za przejazd z Hue do Hoi An przez przełęcz Hai Van. Przy kilkudniowej trasie dochodzi nocleg kierowcy, chyba że jest już wliczony w ofertę.
Cena o 30% niższa od rynkowej to nie okazja: często kryje się za nią słabo ubezpieczony samochód albo niespodziewane dopłaty. Poproś na piśmie o wykaz tego, co jest wliczone (paliwo, opłaty drogowe, parkingi).
40. Metro, mała miejska rewolucja
Hanoi ma dwie linie metra, w całości na estakadach (podziemny odcinek linii 3, w stronę centrum, nie powstanie przed końcem 2027 roku), a w Ho Chi Minh w grudniu 2024 roku otwarto pierwszą linię, z Ben Thanh do Suoi Tien. Szybkie, klimatyzowane i tanie, przydają się na niektórych trasach, a w gratisie dają ładny widok na miasto z wiaduktów.
Telefon, aplikacje i codzienność
Z lokalną kartą SIM i pięcioma aplikacjami Wietnam staje się (prawie) prosty.
41. Karta SIM czy eSIM: połącz się zaraz po przylocie
Stoiska Viettel, Vinaphone i Mobifone czekają w hali przylotów: miesiąc internetu kosztuje tam od 260 000 do 340 000 dongów (39–51 zł), a w salonie operatora w mieście około 150 000 dongów (22 zł). Potrzebny jest paszport: sprzedawca go skanuje i robi zdjęcie twojej twarzy. Viettel ma najlepszy zasięg w górach.
Jeszcze prościej: kup eSIM przed wyjazdem, a aktywuje się zaraz po wylądowaniu. Porównywarka eSIM serwisu przegląda ponad 400 ofert i sieci, z których korzystają.
eSIM Holafly. Nielimitowany internet w Wietnamie, instalacja przed wyjazdem, bez stania w kolejce do stoiska. Link partnerski: serwis otrzymuje prowizję, a ty nie płacisz nic więcej.
42. Pięć aplikacji do zainstalowania przed wyjazdem
Pięć aplikacji załatwia prawie wszystko:
- Grab (albo Be, Xanh SM): samochody, mototaksówki i dowóz jedzenia.
- Mapy Google: trasy, opinie i wietnamskie adresy; pobierz mapę swojego regionu, żeby korzystać z niej offline.
- Tłumacz Google: pobierz język wietnamski do użytku offline i kieruj aparat na menu; inne aplikacje do tłumaczenia mają swoje mocne strony.
- Zalo: komunikator, którego używają wszyscy; gospodarze, przewodnicy i kierowcy będą się z tobą kontaktować właśnie tam.
- VeXeRe lub 12Go: bilety na autobusy, pociągi i promy.
Do tego Windy do śledzenia tajfunów i IQAir do sprawdzania jakości powietrza.
43. Internet: prawie wszystko działa
Wi-Fi jest darmowe i szybkie niemal wszędzie, od kawiarni po nocne autobusy: wystarczy zapytać „pass wifi?”. WhatsApp, Instagram, Google, a przede wszystkim Facebook, król mediów społecznościowych w Wietnamie, działają normalnie.
Telegram też znowu działa, po zawieszeniu od 25 maja do 10 lipca 2025. VPN przyda się głównie dla bezpieczeństwa w publicznym Wi-Fi.
44. Gniazdka i napięcie
Prąd ma napięcie 220 V i częstotliwość 50 Hz, a większość gniazdek przyjmuje zarówno płaskie, jak i okrągłe bolce. Cienkie dwubolcowe wtyczki (Europlug), na przykład od ładowarek, pasują, ale polskie wtyczki z otworem na bolec uziemiający (typ E) nie wejdą wszędzie: najlepszym przyjacielem podróżnika pozostaje uniwersalny adapter. Przetwornica napięcia nie jest potrzebna.
Mieszkasz w Wielkiej Brytanii albo w Irlandii? Trójbolcowe wtyczki brytyjskie w ogóle tu nie pasują. Resztę wyjaśnia poradnik o wtyczkach i napięciu.
45. Jak czytać wietnamski adres
W Hanoi „5 ngách 12 ngõ 34” oznacza: dom numer 5 w zaułku 12, który odchodzi od uliczki 34. W Ho Chi Minh pisze się to „34/12/5”: każdy ukośnik prowadzi cię nieco głębiej w labirynt zaułków (hẻm).
Od reformy z lipca 2025 oficjalne adresy nie podają już dystryktu: dawny Dystrykt 1 w Sajgonie podzielono na przykład między cztery nowe dzielnice, w tym Sài Gòn i Bến Thành. Oba systemy wciąż współistnieją na szyldach i wizytówkach. Pokaż kierowcy zapisany adres i przygotuj się, że ostatni odcinek przejdziesz pieszo: najlepsze miejsca często kryją się na końcu zaułka.
46. Toalety: zestaw przetrwania
Publiczne toalety są rzadkie, często płatne i bez papieru: celuj w kawiarnie, centra handlowe oraz hotele i zapamiętaj magiczne słowa „nhà vệ sinh”. Zawsze miej przy sobie chusteczki i nie dziw się słuchawce prysznicowej obok sedesu.
W starszych budynkach papier toaletowy często wrzuca się do kosza, a nie do muszli, żeby nie zatkać rur.
Podróżujesz w trakcie okresu? Zużyte podpaski i tampony również trafiają do kosza, zawinięte w papier; poradnik okres w podróży po Wietnamie omawia toalety w trasie, podpaski, tampony i kubeczki.
Zdrowie i bezpieczeństwo
Wietnam jest bezpiecznym krajem, w którym prawdziwe zagrożenia to komary, ruch uliczny i drobne oszustwa.
47. Szczepienia i apteczka
Przy wjeździe do Wietnamu nie jest wymagane żadne szczepienie; jeśli jednak przylatujesz z Afryki lub Ameryki Południowej, zabierz zaświadczenie o szczepieniu przeciw żółtej febrze. Zadbaj o aktualne szczepienia podstawowe, w tym przeciw odrze, i rozważ szczepienia przeciw WZW A i B oraz durowi brzusznemu; przy długim pobycie na wsi warto omówić z lekarzem także japońskie zapalenie mózgu i wściekliznę. Malaria utrzymuje się już tylko w kilku odludnych rejonach leśnych, głównie na zachód od Nha Trang (Khánh Vĩnh) i wzdłuż granic z Laosem i Kambodżą: przy klasycznej trasie profilaktyka przeciwmalaryczna nie jest potrzebna. Skonsultuj się z poradnią medycyny podróży 4–6 tygodni przed wyjazdem; szczegóły znajdziesz w przewodniku o szczepieniach i zdrowiu.
W apteczce: środek na komary, doustne sole nawadniające, paracetamol, plastry i leki, które przyjmujesz na stałe, razem z receptą (punkt 49). Jeśli okres wypadnie w czasie podróży: podpaski są wszędzie, tampony rzadko, więcej w tekście co kupić na miejscu, a co zabrać.
48. Woda, lód i uliczne jedzenie: jedz bez obaw
Woda z kranu nie nadaje się do picia: kupuj butelkowaną albo napełniaj bidon z dystrybutorów w hotelach. Lód w kształcie rurek z dziurką pochodzi z fabryk. Większość podróżnych dobrze go znosi, ale kontrole regularnie znajdują w nim bakterie: przez pierwsze dni albo przy wrażliwym żołądku zamawiaj napoje bez lodu („không đá”).
Jeśli chodzi o uliczne jedzenie, wybieraj stoiska pełne miejscowych, gdzie produkty szybko schodzą, i dania gotowane na twoich oczach. Przez pierwsze dni jedz ostrożnie i obieraj owoce samodzielnie. Jeśli żołądek się zbuntuje, apteki sprzedają doustne sole nawadniające (Oresol) za niecałe 2000 dongów (30 groszy) za saszetkę.
49. Leki: co przejdzie przez granicę
Leki, które przyjmujesz na stałe, wieź z receptą, w oryginalnym opakowaniu i w bagażu podręcznym. Od 1 lipca 2025 podróżny może bez zezwolenia przywieźć zapas na 30 dni leczenia w przypadku większości leków na receptę.
Dla substancji kontrolowanych limity są ostrzejsze: 10 dni dla leków psychotropowych (nasennych, przeciwlękowych, na ADHD) i 7 dni dla leków przeciwbólowych z kodeiną, tramadolem lub morfiną, z deklaracją celną. Powyżej tych limitów potrzebne jest zezwolenie na przywóz, o które trzeba wystąpić przed wyjazdem. Produkty z konopi, nawet medyczne, są zakazane.
50. Denga, prawdziwe zagrożenie pory deszczowej
Przenoszona przez komara, który kłuje w dzień, denga krąży głównie w porze deszczowej, także w miastach. Nie ma tabletki zapobiegawczej; istnieje szczepionka, podawana w dwóch dawkach w odstępie trzech miesięcy i przeznaczona tylko dla niektórych osób: zapytaj lekarza. Repelent, zakrywające ubranie i klimatyzowany pokój pozostają najlepszą bronią.
Przy wysokiej gorączce z bólami mięśni idź do lekarza i bierz paracetamol, nigdy aspirynę ani ibuprofen.
51. Wścieklizna: nie głaszcz zwierząt
Psy, koty i małpy mogą przenosić wściekliznę, która w Wietnamie wciąż zabija dziesiątki osób rocznie: 39 w pierwszej połowie 2026 roku. Nie dotykaj ich, nawet jeśli wydają się przyjazne. Po ugryzieniu lub zadrapaniu myj ranę wodą z mydłem przez piętnaście minut, a potem jeszcze tego samego dnia idź do lekarza.
52. Apteki, szpitale i numery alarmowe
Apteki (nhà thuốc) są wszędzie. Antybiotyki są w zasadzie wydawane tylko na receptę, a w 2026 roku podniesiono kary, mimo to wiele z nich wciąż kupisz bez recepty: uważaj na samoleczenie. W poważnych sprawach wybieraj szpitale międzynarodowe, takie jak Szpital Francuski w Hanoi, Vinmec czy FV Hospital w Ho Chi Minh. Karetki często jadą długo: taksówka albo Grab bywa szybszy.
Przydatne numery: 113 to policja, 114 straż pożarna, 115 pogotowie ratunkowe, a 112 to krajowy numer alarmowy, który przekierowuje do tych służb. Zapisz też numer centrum assistance swojego ubezpieczyciela.
53. Smog i upał, dwaj niewidzialni wrogowie
Od listopada do kwietnia Hanoi często trafia do grona najbardziej zanieczyszczonych miast świata: co rano sprawdzaj indeks jakości powietrza i weź maskę FFP2, jeśli źle znosisz smog. Latem upał i wilgoć szybko wyczerpują: dużo pij, zakrywaj się i planuj zwiedzanie wcześnie rano albo późnym popołudniem.
54. Na plaży szanuj flagi
Prądy wsteczne zdarzają się w Da Nang przez cały rok, na zachodnim wybrzeżu Phu Quoc od maja do października i na niektórych plażach Mui Ne, zależnie od wiatru. Kąp się w strzeżonych miejscach, jak na plaży My Khe, szanuj czerwone flagi i pytaj o meduzy, których latem jest więcej.
55. Uważaj na złodziei na skuterach
Przestępstwa z użyciem przemocy wobec turystów są rzadkie, a Wietnam pozostaje bezpiecznym krajem, ale kradzieże telefonów i torebek przez złodziei na skuterach są częste, zwłaszcza w Ho Chi Minh i w czasie Tet. Trzymaj telefon od strony budynków, noś torbę na skos, po stronie dalszej od jezdni, i nie przewijaj ekranu na tylnym siedzeniu mototaksówki.
56. Klasyczne oszustwa, które warto znać
Oszustwa rzadko są poważne, ale powtarzają się od jednego podróżnego do drugiego:
- Zdjęcie z koromysłem sprzedawczyni owoców położonym na twoim ramieniu, a potem żądanie pieniędzy.
- Pucybut, który bez pytania zabiera się do twoich butów, a potem żąda fortuny.
- Taksówka sobowtór z podkręconym taksometrem (punkt 30).
- Riksza (cyclo), której cena „od osoby” albo „za godzinę” na miejscu nagle się potraja.
- Wypożyczony skuter zwrócony z wyimaginowanymi uszkodzeniami: przed wyjazdem sfotografuj go z każdej strony.
- Przyjacielska „gra w karty” proponowana przez nieznajomych, która kończy się stratą setek, a nawet tysięcy złotych.
- Agencja albo restauracja sobowtór, która podszywa się pod nazwę znanego miejsca: sprawdź dokładny adres i świeże opinie.
Uniwersalna obrona: ustal cenę z góry, najlepiej na piśmie, w telefonie. Lista pułapek na turystów liczy ich dwanaście.
57. Paszport, narkotyki, e-papierosy i drony: co mówi prawo
Hotel musi zameldować cię na policji zaraz po przyjeździe: skanuje twój paszport i to normalne. Nic go jednak nie zobowiązuje do zatrzymania dokumentu: odbierz paszport po zameldowaniu, nigdy nie zostawiaj go jako zastawu za skuter i miej jego zdjęcie w telefonie.
Handel narkotykami wciąż grozi karą śmierci. E-papierosy i podgrzewacze tytoniu są zakazane od 2025 roku, a od 31 grudnia 2025 za ich używanie grozi grzywna od 3 do 5 milionów dongów (450–750 zł) i zniszczenie urządzenia. Wreszcie dron musi być zarejestrowany, a każdy lot zatwierdzony przez Ministerstwo Obrony; cudzoziemiec potrzebuje do tego wietnamskiego sponsora. Zezwolenia nie potrzebują tylko rekreacyjne minidrony poniżej 250 g, poza strefami zakazanymi, a ich loty i tak trzeba zgłaszać władzom lokalnym.
Savoir-vivre: zasady, które warto znać
Wietnamczycy wiele wybaczają cudzoziemcom, ale kilka prostych zasad zmienia wszystko w relacjach z nimi.
58. Buty zdejmuje się (często)
Zdejmij buty przed wejściem do czyjegoś domu, do kwatery u lokalnej rodziny (homestay), do niektórych sklepów i salonów spa oraz do sal modlitewnych w pagodach. Stos sandałów przed drzwiami działa jak tabliczka z instrukcją.
Praktyczna rada: podróżuj w butach, które łatwo zsunąć, i pamiętaj o kilku gestach uważanych za brak szacunku.
59. Świątynie i mauzoleum: obowiązuje stosowny strój
W pagodach i świątyniach zakrywaj ramiona i kolana i mów cicho. W Mauzoleum Ho Chi Minha w Hanoi zasady są surowe: żadnych szortów ani koszulek na ramiączkach, kapelusz w ręce, cisza, ręce poza kieszeniami i zakaz robienia zdjęć w środku. Mauzoleum jest otwarte tylko rano, nigdy w poniedziałki ani w piątki, z wyjątkiem 19 maja, 2 września i pierwszego dnia Tet. Około dwóch miesięcy w roku jest też zamknięte z powodu konserwacji ciała, w terminach, które co roku się zmieniają (w 2026 roku od 4 września do 2 listopada): sprawdź przed wizytą.
Ironia historii: w testamencie Wujek Ho prosił o kremację, a jego prochy miały zostać rozdzielone między północ, środek i południe kraju. Ten fragment testamentu upubliczniono dopiero w 1989 roku.
60. Nigdy nie trać panowania nad sobą
Podniesiony głos sprawia, że wszyscy tracą twarz, zaczynając od ciebie: w sporze zachowaj uśmiech i spokój, to jedyna skuteczna metoda. Zakłopotany uśmiech nie oznacza, że ktoś z ciebie kpi; często znaczy, że druga osoba czuje się niezręcznie.
A „tak” może po prostu znaczyć „słyszę cię”.
61. Gesty, które obrażają
Żeby kogoś przywołać, machnij dłonią skierowaną w dół: zgiętym palcem wskazującym przywołuje się zwierzęta. Unikaj krzyżowania palca wskazującego i środkowego (w Wietnamie to gest obsceniczny), pokazywania ludzi palcem i kierowania stóp w stronę ołtarza albo posągu Buddy.
I nie dotykaj nikogo po głowie, nawet czule. Resztę zasad grzeczności opanujesz szybko.
62. „Ile masz lat?”, czyli dlaczego tylu ludzi nazywa się Nguyễn
Wietnamski nie ma uniwersalnego „ty” ani „pan, pani”: ludzie zwracają się do siebie jak do starszego brata (anh), starszej siostry (chị), młodszego rodzeństwa (em), wujka (chú), cioci (cô), dziadka (ông) czy babci (bà), zależnie od wieku; między rówieśnikami można też powiedzieć bạn, „przyjaciel”. Pytanie o wiek służy więc ustaleniu, jak się do ciebie zwracać. Nie obrażaj się też o pytania o zarobki, sytuację rodzinną czy wagę: to ciekawość, a nie brak wychowania.
Kolejna niespodzianka: zależnie od badania nazwisko Nguyễn nosi od jednej trzeciej do blisko czterech dziesiątych Wietnamczyków. Przy zmianach dynastii rodziny przyjmowały je pod przymusem, z ostrożności albo z lojalności wobec władców. Nazwisko podaje się na początku, a imię na końcu: Nguyễn Văn Hùng to więc „pan Hùng”. Z tego samego powodu mówi się „generał Giáp”: jego pełne imię i nazwisko brzmiało Võ Nguyên Giáp, Võ było nazwiskiem rodowym, a to Nguyên, bez tyldy, nie ma nic wspólnego z Nguyễn.
63. Polityka: o czym nie mówi się publicznie
Wietnam jest państwem jednopartyjnym, rządzonym przez Partię Komunistyczną, a o życiu politycznym nie rozmawia się tak swobodnie jak w Polsce. Nie krytykuj rządu ani jego przywódców publicznie i w mediach społecznościowych, trzymaj się z dala od demonstracji i nie fotografuj koszar, posterunków policji ani obiektów wojskowych.
Wietnamczycy chętnie rozmawiają o historii, piłce nożnej czy rodzinie; o polityce dużo mniej, zwłaszcza z nieznajomym.
64. Przy stole: kilka złotych zasad
Nigdy nie wbijaj pałeczek pionowo w miskę ryżu: przypomina to miskę ofiarowaną zmarłym na domowym ołtarzu. Nie podawaj też jedzenia ze swoich pałeczek na pałeczki innej osoby. Dania stoją na środku i są wspólne: nakładaj sobie po trochu, pozwól zacząć starszym i nałóż coś sąsiadowi na znak szacunku.
Wycieranie pałeczek i łyżki papierową serwetką przed jedzeniem? Wietnamczycy tak robią, więc rób jak oni: zasad przy stole najlepiej uczyć się, obserwując sąsiadów.
65. „Một, hai, ba, dô!”, czyli sztuka wznoszenia toastów
Przy stole toasty wznosi się często, właściwie przy każdym łyku: „Một, hai, ba, dô!”, czyli „raz, dwa, trzy, zdrowie!” (na południu usłyszysz też „dzô” albo „vô”). „Trăm phần trăm”, sto procent, oznacza „do dna”.
Z szacunku, stukając się kieliszkiem z osobą starszą, trzymaj swój trochę niżej. Jeśli nie pijesz alkoholu, powiedz to od razu, z uśmiechem: zostanie to przyjęte. I nie dziw się, jeśli wieczór skończy się na karaoke, narodowej rozrywce.
66. Ołtarze, kadzidła i pieniądze na zaświaty
W domach, sklepach i restauracjach stoi ołtarz przodków albo duchów opiekuńczych, zastawiony owocami, kadzidłami, czasem puszkami piwa. Nie dotykaj ofiar i nie przechodź nad nimi.
Pierwszego i piętnastego dnia miesiąca księżycowego przed drzwiami pali się dla przodków pliki fałszywych banknotów. Na rocznice śmierci i święto błąkających się dusz, w 7. miesiącu księżycowym, dochodzą do tego przedmioty z papieru, aż po miniaturowe smartfony i samochody sprzedawane na ulicy Hàng Mã w Hanoi, żeby zmarłym niczego nie brakowało.
67. Zdjęcia: najpierw zapytaj
Gest w stronę aparatu i uśmiech wystarczą, żeby poprosić o zgodę; uszanuj odmowę. W wioskach na północy niektóre kobiety z mniejszości etnicznych proszą o kilka banknotów za zdjęcie: mają do tego prawo.
Nie dawaj natomiast pieniędzy ani słodyczy dzieciom, bo mogą przez to zamieniać szkołę na ulicę: kupuj raczej od dorosłych albo w spółdzielniach.
68. Czułość w miejscach publicznych i tolerancja
Pary w miejscach publicznych są powściągliwe, za to przyjaciele tej samej płci chętnie trzymają się za ręce, bez żadnych podtekstów. Homoseksualność nigdy nie była karalna, a osoby LGBTQ+ są na ogół dobrze przyjmowane, zwłaszcza w miastach. W Hanoi od 2012 roku odbywa się marsz równości, ale w 2025 roku kilka wydarzeń odwołano lub ograniczono pod presją władz. Od 2015 roku prawo nie zakazuje już małżeństw osób tej samej płci, ale ich nie uznaje.
69. Kraj, który wstaje o 5 rano i ucina sobie drzemkę
O świcie parki wypełniają się graczami w badmintona, tancerzami i grupami ćwiczącymi gimnastykę; na targach największy ruch jest jeszcze przed 8:00. Mniej więcej od 11:30 do 13:30 kraj ucina sobie drzemkę, a biura i wiele muzeów jest wtedy zamkniętych.
Zwiedzaj rano, jedz kolację wcześnie (około 18:00 lub 19:00) i nie dziw się, jeśli umówiona godzina się rozciąga: mówi się na to „giờ cao su”, gumowy czas.
70. Zaproszenie do domu: właściwe odruchy
Nie przychodź z pustymi rękami: owoce, ciastka albo przysmak z Polski sprawią radość. Unikaj chusteczek, kojarzonych ze łzami, i ostrych przedmiotów, które „przecinają” relację: wręczanie prezentów rządzi się kilkoma zasadami.
W czasie Tet włóż kilka nowych banknotów do czerwonej koperty (lì xì) dla dzieci. I nie wpraszaj się do nikogo pierwszego dnia roku: wierzy się, że pierwszy gość przynosi domowi szczęście… albo pecha.
Język
Wietnamski zapisuje się alfabetem łacińskim, ale mówi się w nim sześcioma tonami: wystarczy, żeby przeczytać szyldy… i wywołać niejedno nieporozumienie.
71. Alfabet łaciński w spadku po misjonarzach
Przez wieki wietnamski zapisywano chińskimi znakami, a także pismem chữ Nôm, wywodzącym się z tych znaków i służącym do zapisu języka mówionego. Dzisiejszy alfabet, quốc ngữ, wiele zawdzięcza portugalskim jezuitom z XVII wieku i ich najsłynniejszemu następcy: był nim Alexandre de Rhodes z Awinionu, który w 1651 roku wydał w Rzymie swój słownik.
Quốc ngữ, od 1882 roku obowiązkowy w administracji francuskiej Kochinchiny, a potem przyjęty przez nacjonalistów, upowszechnił się w XX wieku, po zniesieniu egzaminów mandaryńskich w 1919 roku.
72. Sześć tonów dla jednego słowa
Wietnamski z północy ma sześć tonów, oznaczanych znakami diakrytycznymi (na południu dwa z nich się zlewają). „Ma” znaczy duch, „má” mama albo policzek, „mà” ale, „mả” grób, „mã” koń, a „mạ” sadzonka ryżu.
Błędy w tonach są nieuniknione i wywołują życzliwy śmiech. Mimo to próbuj: każde słowo po wietnamsku przyniesie ci uśmiechy.
73. Zestaw przetrwania w dwunastu zwrotach
Dwanaście zwrotów wystarczy, by zamienić transakcję w rozmowę; jeśli chcesz pójść dalej, oto dwadzieścia zwrotów z wymową. Polakom jest łatwiej, niż się wydaje: wietnamskie „kh” w „không” brzmi jak „ch” w słowie „chata”, polskie „y” jest bliskie wietnamskim samogłoskom ơ i ư, a „nh” to nasze „ń”.
| Wietnamski | Wymowa (w przybliżeniu) | Znaczenie |
|---|---|---|
| Xin chào | sin czao | Dzień dobry, cześć |
| Cảm ơn | kam yn | Dziękuję |
| Xin lỗi | sin loj | Przepraszam |
| Không, cảm ơn | chom, kam yn | Nie, dziękuję |
| Em ơi! | em y-i | Przepraszam! (żeby zawołać kelnera) |
| Bao nhiêu tiền? | bao niew tien | Ile to kosztuje? |
| Đắt quá! | dat kwa | Za drogo! |
| Bớt đi! | byt di | Opuść trochę z ceny! |
| Ngon quá! | ngon kwa | Pyszne! |
| Không cay | chom kaj | Nie ostre |
| Tôi ăn chay | toj an czaj | Jestem wegetarianinem / wegetarianką |
| Tính tiền | ting tien | Poproszę rachunek |
74. Północ kontra południe: dwa akcenty, dwa słowniki
W Hanoi litery d, gi i r wymawia się jak „z”; w Sajgonie d i gi brzmią raczej jak „j”. Zmienia się też słownictwo: orzeszek ziemny to lạc na północy i đậu phộng na południu, ananas to dứa albo thơm, miska bát albo chén, a „za drogo” to đắt quá albo mắc quá.
Akcent z Hue sprawia zaś kłopot nawet samym Wietnamczykom.
75. Angielski, „Tây” i czasem kilka słów po polsku
Po angielsku mówi się w hotelach, kawiarniach i miejscach turystycznych, dużo rzadziej na wsi: kartka, telefon albo aplikacja do tłumaczenia to pewny sposób, a i bez znajomości wietnamskiego świetnie sobie poradzisz. Dzieci będą cię witać radosnym „Hello!”, a pod swoim adresem możesz usłyszeć „Tây”, czyli człowiek z Zachodu.
Niektórzy starsi Wietnamczycy studiowali w Polsce i mogą jeszcze pamiętać kilka słów po polsku (punkt 98). Żeby się przedstawić, powiedz „Tôi là người Ba Lan” (jestem Polakiem albo Polką).
Jedzenie i picie
Kuchnia wietnamska należy do najświeższych i najlepiej zbilansowanych na świecie, a jej najlepsze stoły często stoją na chodniku.
76. Phở je się na śniadanie
Zupa phở, która narodziła się na północy kraju na początku XX wieku, jest daniem głównie porannym, serwowanym w lokalach, które nie podają nic innego: to królowa wietnamskiego śniadania. Na północy bulion jest klarowny, a zioła dyskretne; na południu dodaje się bez umiaru kiełki fasoli, bazylię tajską, sos hoisin i chili.
W Hanoi zalewanie miski sosami to niemal obraza majestatu. A phở otwiera dopiero długą listę zup z makaronem.
77. Bánh mì, czyli bagietka na nowo
Wietnamska bagietka, wywodząca się z francuskiej, jest lżejsza, z cienką, chrupiącą skórką. Nadziewa się ją pasztetem, majonezem, wędlinami, marynowanymi warzywami, kolendrą i chili, a przewodnik po bánh mì wyróżnia siedem głównych rodzajów.
O miano najlepszych rywalizują Hoi An i Ho Chi Minh; podróżujący kucharz Anthony Bourdain rozsławił Bánh Mì Phượng w Hoi An.
78. Bún chả, danie z prezydenckiej kolacji
W maju 2016 roku Barack Obama i Anthony Bourdain zjedli bún chả (grillowana wieprzowina, makaron ryżowy i słodko-kwaśny wywar) na plastikowych stołkach w Bún chả Hương Liên w Hanoi. Ich stolik stoi od tamtej pory pod szkłem, a lokal serwuje „zestaw Obamy”.
Na prezydencki posiłek wystarczy kilkanaście złotych.
79. Każdy region ma swoją kuchnię
Północ gotuje subtelnie; środek kraju, wokół Hue, dawnej stolicy cesarskiej, kocha chili i wyrafinowane przekąski (bún bò Huế, bánh bèo); hojniejsze południe słodzi swoje dania i nie żałuje ziół (cơm tấm, bánh xèo). Różnice między kuchnią północy, środka i południa poczujesz od pierwszego posiłku.
Pomiędzy nimi region Quang Nam, dziś część Da Nang, dał nazwę mì Quảng, płaskiemu makaronowi podawanemu z odrobiną bulionu.
80. Cao lầu, którego nie znajdziesz poza Hoi An
Według tradycji ten gruby, sprężysty makaron jest autentyczny tylko wtedy, gdy przygotuje się go z wodą ze starej studni w Hoi An, studni Bá Lễ, i z popiołem drzewnym z wysp Cham. Legenda czy nie, cao lầu trzeba spróbować na miejscu, z pieczoną wieprzowiną, ziołami i chrupiącymi grzankami.
81. Zioła, dusza każdego posiłku
Każde danie przychodzi z talerzem świeżych ziół: miętą, perillą, wietnamską kolendrą (rau răm), „długą” kolendrą (ngò gai) albo bazylią tajską. Dodaje się je do zup, zawija w papier ryżowy, macza w sosie.
Za tymi połączeniami kryje się zasada odziedziczona po medycynie tradycyjnej: równowaga między pokarmami „gorącymi” i „zimnymi”.
82. Najlepsze stoły są 30 cm nad ziemią
Małe plastikowe stołki na chodniku często kryją najlepsze jedzenie w mieście. Każde stoisko serwuje zwykle jedno albo dwa dania, wypisane na szyldzie: menu nie jest potrzebne, wystarczy wskazać danie palcem i pokazać na palcach, ile porcji. Kelnera wołasz „Em ơi!”, a płacisz na końcu.
Ryby i owoce morza sprzedaje się często na wagę: zapytaj o cenę za kilogram przed przyrządzeniem. Mokre chusteczki i orzeszki ziemne na stole bywają doliczane do rachunku: jeśli ich nie chcesz, odsuń je na bok. Przewodnik Michelin, obecny w Wietnamie od 2023 roku, wyróżnił kilka takich stoisk: jego selekcja na 2026 rok obejmuje 72 adresy z Bib Gourmand.
83. Nước mắm, mắm tôm i inne wyzwania dla nosa
Nước mắm, sos rybny, to dusza kuchni wietnamskiej: sos z sardeli z Phu Quoc stał się w 2012 roku pierwszym wietnamskim produktem z chronioną nazwą pochodzenia w Unii Europejskiej. Większym wyzwaniem jest mắm tôm, fioletowawa pasta ze sfermentowanych krewetek, podawana w Hanoi do bún đậu.
Najodważniejsi spróbują balutu, czyli kaczego jaja z zarodkiem (hột vịt lộn na południu, trứng vịt lộn na północy), i duriana, którego z powodu zapachu nie wolno wnosić do wielu hoteli.
84. Kawa, narodowa religia
Wietnam jest drugim producentem kawy na świecie, po Brazylii, i pierwszym, jeśli chodzi o robustę, mocną i czekoladową w smaku. Kawa kapie przez mały metalowy filtr (phin) i pije się ją z lodem i słodzonym mlekiem skondensowanym: to cà phê sữa đá. Za słodka? Poproś o „ít đường”, mniej cukru.
Mleko skondensowane przyjęło się w czasach kolonialnych, z braku świeżego mleka. Łasuchy zamawiają bạc xỉu, jeszcze bardziej mleczne.
85. Kawa z jajkiem, solą albo kokosem
Kawa jajeczna (cà phê trứng) narodziła się w Hanoi w 1946 roku, gdy Nguyễn Văn Giảng, barman hotelu Metropole, zastąpił niedostępne wtedy mleko żółtkiem ubitym z cukrem. Jego rodzina wciąż podaje ją w Café Giảng.
W Hue w 2010 roku wymyślono kawę z solą, a mrożona kawa kokosowa podbiła cały kraj: przewodnik po wietnamskiej kawie omawia je wszystkie. Unikaj natomiast kawy z łaskuna (cà phê chồn), często produkowanej przez zwierzęta trzymane w klatkach.
86. Bia hơi, najtańsze piwo świata?
Bia hơi, lekkie piwo lane, warzone codziennie i rozwożone w beczkach, pije się na chodniku za 10 000–20 000 dongów (1,50–3 zł) za szklankę, głównie w Hanoi i na północy. W butelkach każdy region ma swoją markę: Hà Nội na północy, Saigon i 333 na południu, Huda w Hue, Larue w okolicach Da Nang.
I tak, pije się je z lodem: jest gorąco.
87. Rượu, czyli ryżowy bimber: ostrożnie
Wódka ryżowa (rượu), często domowej roboty i mocna na 30–45%, leje się na bankietach i u gospodarzy w homestayach. Wybieraj zapieczętowane butelki: co roku alkohol skażony metanolem zbiera ofiary, w Wietnamie i u jego sąsiadów.
Wino z wężem nadaje się tylko do zdjęcia: węże w słojach to często gatunki chronione, a celnicy konfiskują butelkę i nakładają grzywnę. To samo dotyczy kości słoniowej, szylkretu, rogu i antyków bez świadectwa wywozu.
88. Owoce, wegetarianie i alergie
Mangostany, rambutany, longany, pitaje i jabłka cukrowe: targi to festiwal owoców tropikalnych, każdy ze swoim sezonem. Wegetarianie znajdą wiele restauracji „chay”, dzięki buddyzmowi, ale sos rybny kryje się wszędzie: zaznacz „không nước mắm”. Dobrze wiedzieć: pierwszego i piętnastego dnia miesiąca księżycowego wielu Wietnamczyków je wegetariańsko, a restauracje chay pękają w szwach.
Jeśli masz alergię, pokaż kartkę napisaną po wietnamsku, na przykład „Tôi bị dị ứng đậu phộng” (mam alergię na orzeszki ziemne; na północy mówi się lạc).
Najważniejsze miejsca i ich sekrety
Wietnam ma dziewięć obiektów na Liście światowego dziedzictwa UNESCO, ostatni wpisany w 2025 roku; oto, co trzeba wiedzieć o najważniejszych etapach podróży.
89. Hanoi, stolica 36 ulic
Stare Miasto wyrosło z cechów: każda ulica „Hàng” (towar) sprzedawała jeden produkt, jedwab, srebro, kosze albo przedmioty wotywne. Mówi się o „36 ulicach”, ale jest ich ponad 70. Tutejsze „domy-rury”, szerokie na kilka metrów, ale głębokie na kilkadziesiąt, miały podobno powstać przez podatek liczony od szerokości fasady: nic tego nie dowodzi, a cena każdego metra witryny wystarczy za wyjaśnienie. Legenda głosi, że w jeziorze Hoan Kiem olbrzymi żółw odebrał królowi Lê Lợi magiczny miecz. Ostatni olbrzymi żółw z jeziora padł w 2016 roku; spreparowany, spoczywa dziś w świątyni Ngọc Sơn.
Słynna Train Street, ulica, którą biegną tory, wciąż przyciąga tłumy, ale pod okiem policji, a kawiarnie są regularnie usuwane. Od lutego 2026 roku prace na moście Long Biên zmieniają trasę pociągów do Hajfongu i Lào Cai, a miasto chce zlikwidować ruch pasażerski na tym odcinku: dopytaj na miejscu. Nigdy nie zbliżaj się do torów.
90. Zatoka Ha Long: jak wybrać właściwy rejs
Blisko 2000 wapiennych wysepek i nazwa, która znaczy „tam, gdzie zstąpił smok”: Zatoka Ha Long zasługuje na swoją sławę, a ta ściąga tłumy. Wybierz rejs z noclegiem zamiast ekspresowej wycieczki jednodniowej, unikaj zbyt tanich ofert i przyjrzyj się sąsiednim, dzikszym zatokom Lan Ha (z Cat Ba) albo Bai Tu Long. Latem burze zrywają się szybko: w lipcu 2025 roku w zatoce wywrócił się statek wycieczkowy, a ofiar było blisko 40. Jeśli rejsy zawieszono z powodu pogody, pogódź się z przesunięciem.
W 2023 roku UNESCO rozszerzyło obszar wpisany na listę o archipelag Cat Ba.
91. Ninh Binh, „Zatoka Ha Long na lądzie”
Wapienne wzgórza, pola ryżowe i rzeki wijące się przez jaskinie: kompleks Trang An jest na liście UNESCO od 2014 roku, zarówno ze względu na przyrodę, jak i na kulturę. Jego łodzie wiosłowe suną od jednej jaskini do drugiej, a w Tam Coc wioślarki często wiosłują… nogami.
Hollywood uległo urokowi: część filmu „Kong: Wyspa Czaszki” nakręcono właśnie tutaj. A blisko 500 schodów prowadzi na punkt widokowy nad jaskinią Mua, z jedną z najpiękniejszych panoram północy.
92. Sapa, Ha Giang, Cao Bằng: góry dalekiej północy
Sapa to brama do Fansipanu, dachu Indochin (3147 m), na który wjeżdża kolejka linowa, i do tarasów ryżowych mniejszości Hmong i Dao: złotych od końca sierpnia do połowy września, zalanych wodą w maju i czerwcu. Tarasy Mù Cang Chải, najpiękniejsze od końca września do początku października, są jeszcze bardziej spektakularne. Wietnam oficjalnie uznaje 54 grupy etniczne, a w górach północy mieszka wiele z nich: nocleg u rodziny, z lokalnym przewodnikiem, to wciąż najlepszy sposób, by je poznać.
Dalej na wschód Pętla Ha Giang, dziś w prowincji Tuyen Quang, prowadzi przez zawrotne przełęcze i wioski, w których czas jakby stanął, aż po granicę z Chinami. Przejedź ją za plecami „easy ridera”, lokalnego kierowcy: tak jest bezpieczniej i legalnie (punkt 32). Jeszcze dalej na wschód Cao Bằng kryje wodospad Bản Giốc, leżący na granicy z Chinami.
93. Phong Nha i Son Doong, podziemne katedry
Park Narodowy Phong Nha-Ke Bang ma setki jaskiń, w tym Son Doong, największą znaną jaskinię świata: jej korytarze mają do 200 m wysokości, z własną dżunglą i własnymi chmurami. Wejście odkrył w 1990 roku miejscowy mieszkaniec Hồ Khanh, a w 2009 roku jaskinię zbadała brytyjsko-wietnamska ekipa speleologów. Wyprawy prowadzi tam tylko operator Oxalis: sześciodniowe, w grupach po dziesięć osób, za 80 milionów dongów (ok. 12 000 zł), dla około tysiąca uczestników rocznie. Sezony 2027 i 2028 są już wyprzedane: rezerwować trzeba z wieloletnim wyprzedzeniem i wyłącznie na oficjalnej stronie, bo krążą fałszywe witryny.
Przy budżecie zwykłego śmiertelnika inne jaskinie parku też dostarczą dreszczyku emocji: Rajska Jaskinia (Paradise Cave), Ciemna Jaskinia (Dark Cave) z tyrolką albo Hang En z noclegiem pod namiotem.
94. Hue, Da Nang, Hoi An: środek kraju w trzech przystankach
Hue było stolicą dynastii Nguyen od 1802 do 1945 roku: cesarskie miasto i królewskie grobowce nad Rzeką Perfumową zasługują na dwa dni. Na północ od miasta pozostałości dawnej strefy zdemilitaryzowanej najlepiej zwiedzać z przewodnikiem: to wciąż jeden z obszarów najbardziej skażonych niewybuchami, więc nigdy nie schodź ze ścieżek.
Między Hue a Da Nang przełęcz Hai Van, strzeżona od 1826 roku przez ufortyfikowaną bramę odnowioną w 2024 roku, podbiła serca motocyklistów z całego świata dzięki programowi Top Gear pod koniec 2008 roku. Da Nang ma Most Smoka, który w soboty, niedziele i święta o 21:00 zieje ogniem i wodą, a na wzgórzach Ba Na Złoty Most, podtrzymywany przez dwie olbrzymie dłonie.
W Hoi An, dawnym porcie kupieckim, wpisanym na listę UNESCO w 1999 roku (komu zawdzięcza ocalenie, wyjaśnia punkt 96), show kradną lampiony, krawcy zdolni uszyć garnitur w 24 godziny i odnowiony w 2024 roku Most Japoński. Bilet wstępu (120 000 dongów, czyli 18 zł, dla zagranicznych turystów, ważny kilka dni) otwiera kilka starych domów i finansuje ochronę starego miasta.
95. Południe: Sajgon, Mekong i wyspy
Miasto Ho Chi Minh, które wszyscy wciąż nazywają Sajgonem, to gospodarcza lokomotywa kraju: nie przegap Muzeum Pozostałości Wojennych ani tuneli Cu Chi, sieci o długości około 250 km wykopanej w czasie wojen. Tutaj mówi się o „wojnie amerykańskiej”, a nie o „wojnie wietnamskiej”.
W delcie Mekongu wstań przed świtem na pływający targ Cai Rang w Can Tho, gdzie każda łódź wywiesza na szczycie tyczki próbkę tego, co sprzedaje. Od lat 90. targ stracił ponad połowę łodzi: przyjedź wcześnie i nie spodziewaj się korka na wodzie.
Na morzu wyspa Phu Quoc kusi plażami, plantacjami pieprzu i kolejką linową na Hon Thom o długości 7899,9 m, rekordem Guinnessa wśród kolejek trzylinowych. Dzikszy archipelag Con Dao łączy żółwie morskie z pamięcią o dawnych więzieniach.
Wietnam i Polska
Polskiego podróżnika czeka w Wietnamie kilka własnych historii: od konserwatora z Lubelszczyzny po zupkę, którą zna każdy student.
96. Kazik, Polak, który ocalił Hoi An
W 1981 roku architekt Kazimierz Kwiatkowski, pochodzący z Lubelszczyzny, przyjechał do Wietnamu, by kierować polsko-wietnamską misją konserwatorską. Spędził tam prawie szesnaście lat. W My Son razem ze swoimi ekipami inwentaryzował i zabezpieczał ceglane wieże Czamów, mimo bomb pozostawionych przez wojnę. W Hoi An, wtedy sennym miasteczku, jako jeden z pierwszych dostrzegł wartość drewnianych domów kupieckich i przekonał władze, by je chronić, a nie modernizować.
Hoi An i My Son trafiły w 1999 roku na Listę światowego dziedzictwa UNESCO, a zespół zabytków Hue, gdzie pracował od 1995 roku, był na niej już od 1993 roku. Kwiatkowski zmarł w Hue 19 marca 1997 roku. W Hoi An co najmniej od 2007 roku stoi pomnik „Kazika”, jak nazywali go Wietnamczycy: wypatrz go podczas spaceru po starym mieście (punkt 94).
97. Twoja „zupka chińska” była pewnie wietnamska
Dla milionów Polaków zupki błyskawiczne to po prostu „zupki chińskie”. Najbardziej znana marka pochodzi jednak z Wietnamu: firmę Vifon założyło w 1963 roku w Sajgonie czternastu inwestorów, pięć lat po tym, jak w Japonii wynaleziono makaron instant. W 1990 roku Tao Ngoc Tu, wietnamski inżynier okrętowy, absolwent Politechniki Gdańskiej, założył w Gdańsku firmę Tan-Viet International, która sprowadzała żywność z Azji, i jako pierwszy wprowadził zupki błyskawiczne na polskie półki. Dziś Vifon ma około jednej czwartej polskiego rynku zupek instant, czyli ponad 100 milionów opakowań rocznie.
W Wietnamie zupki błyskawiczne nazywa się potocznie mì tôm, „makaron krewetkowy”, od krewetek rysowanych na pierwszych opakowaniach na północy kraju. Spróbuj miski na targu, a potem prawdziwej zupy phở (punkt 76): rodzinne podobieństwo kończy się na misce.
98. Cztery tysiące absolwentów i cała społeczność
Wietnamscy studenci zaczęli przyjeżdżać do Polski pod koniec lat 50.: pierwsze wzmianki pochodzą z roku akademickiego 1957/1958. Do końca lat 80. ponad 4000 Wietnamczyków ukończyło polskie uczelnie na stypendiach polskiego rządu. Druga fala przyjechała na przełomie lat 80. i 90.: często byli to handlowcy, którzy zaczynali na ogromnym targowisku na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie.
Dziś tę społeczność szacuje się na 25 000 do 60 000 osób, co czyni ją jedną z największych w Europie, obok francuskiej i niemieckiej, a w 2007 roku w Warszawie otwarto szkołę języka wietnamskiego Lạc Long Quân. Więź działa w obie strony: Polska pozostaje popularnym kierunkiem dla wietnamskich studentów, między innymi dzięki stypendiom im. Banacha i programowi Erasmus+.
99. Polska w wietnamskich podręcznikach historii
4 lutego 1950 roku Polska jako jedno z pierwszych państw nawiązała stosunki dyplomatyczne z Wietnamem, a w grudniu 1954 roku otworzyła ambasadę w Hanoi. W tym samym roku, po bitwie pod Dien Bien Phu i porozumieniach genewskich, zasiadła wraz z Indiami i Kanadą w międzynarodowej komisji nadzorującej rozejm. W latach 1954–1955 polski parowiec „Kiliński” w ciągu dziewięciu miesięcy przewiózł, zgodnie z porozumieniami, około 85 000 osób z południa na północ.
Ho Chi Minh odwiedził Polskę jedyny raz, w lipcu 1957 roku. W 1973 roku, po porozumieniach paryskich, Polska ponownie weszła w skład nowej międzynarodowej komisji kontroli i nadzoru.
100. Dreamlinerem do Hanoi i czego uczy Wietnam
31 marca 2027 roku LOT uruchomi całoroczne połączenie Warszawa–Hanoi, trzy razy w tygodniu, z czasem lotu około dziesięciu i pół godziny (punkt 9). To zwieńczenie więzi, która zaczęła się od studentów w latach 50. i konserwatora z Lubelszczyzny w latach 80.
Lekcja, jaką Wietnam daje polskiemu podróżnikowi, może brzmieć znajomo: ten kraj przeszedł tysiąc lat chińskiego panowania, blisko sto lat obecności Francuzów i trzydzieści lat wojen, a potem odbudował swoje zabytki, czasem z polską pomocą. Prawie trzech na czterech mieszkańców urodziło się po 1975 roku i patrzy przed siebie. Powiedz „Tôi là người Ba Lan” (punkt 75) i zapamiętaj to, co przed wyjazdem chyba najważniejsze: w Wietnamie najpierw przywita cię uśmiech, a często także szklanka mrożonej herbaty.
Lista kontrolna przed wyjazdem
Zanim zapniesz walizkę, sprawdź tych dziesięć punktów.
- Paszport ważny co najmniej sześć miesięcy od dnia przyjazdu i dowód dalszej podróży: bilet lotniczy albo autobusowy.
- Wiza: 45 dni bez wizy (tylko turystyka) lub wydrukowana e-wiza (podróż służbowa, pobyt dłuższy niż 45 dni), z właściwym lotniskiem przylotu i zapisanym kodem wniosku. W razie wątpliwości narzędzie wizowe serwisu podpowie, jaka zasada obowiązuje przy każdym obywatelstwie.
- Formularz przylotu online wypełniony w ciągu 72 godzin przed lądowaniem, kod QR w telefonie.
- Ubezpieczenie podróżne z transportem medycznym do kraju i sprawdzoną klauzulą o skuterze, aktualne szczepienia, repelent i sole nawadniające w apteczce.
- Rejestracja podróży w systemie Odyseusz i telefon dyżurny Ambasady RP w Hanoi (+84 988 017 475) zapisany w kontaktach.
- Prowadzenie: prawo jazdy kategorii A1, A2 lub A i międzynarodowe prawo jazdy zgodne z Konwencją Wiedeńską, inaczej żadnego skutera (poza motorowerami do 50 cm³).
- Karta bez opłat za przewalutowanie, kilka idealnie czystych banknotów USD lub EUR i mniej niż 5000 USD w gotówce (większą kwotę trzeba zgłosić w urzędzie celnym).
- Kupiona eSIM i zainstalowane aplikacje: Grab, Mapy Google (mapa offline), Tłumacz Google (wietnamski offline), Zalo.
- Najwyżej dwa powerbanki, w bagażu podręcznym: na pokładzie nie wolno ich używać.
- Leki w oryginalnych opakowaniach z receptą, e-papieros zostawiony w domu, uniwersalny adapter w torbie, sprawdzone daty Tet.
Zostaje już tylko ostatni zwrot, którym żegna się podróżnych: „Thượng lộ bình an!”, szczęśliwej drogi tam i z powrotem.


Twoje pytania i porady
Masz pytanie, świeżą informację albo doświadczenie, którym chcesz się podzielić? Nasz zespół czyta każdą wiadomość przed publikacją.
Nie ma jeszcze komentarzy. Zadaj pierwsze pytanie lub podziel się poradą!