🇻🇳

Núi Non Nước ở Ninh Bình: vách đá khắc thơ và điểm ngắm toàn cảnh thành phố

Phần lớn du khách đến Ninh Bình đều chạy thẳng qua một ngọn núi đá vôi nhỏ bên sông Đáy trên đường đến Tràng An hoặc Tam Cốc. Ngọn núi đó, Non Nước, còn gọi là Dục Thúy Sơn, lưu giữ những bài thơ được các vị vua và danh sĩ khắc vào đá suốt gần bảy thế kỷ. Đây cũng là nơi duy nhất trong thành phố cho bạn toàn cảnh sông nước và phố xá, với tấm vé chỉ vài nghìn đồng. Bài viết này giải thích trên núi có gì, cách đọc vách đá ngay cả khi không biết chữ Hán, việc leo núi bao gồm những gì, và nên xếp nó vào đâu trong lịch trình Ninh Bình.

16 phút đọc·Cập nhật ngày 14 tháng 11, 2026
Bạn có câu hỏi về chủ đề này?Hãy đặt câu hỏi trong phần bình luận

Núi Non Nước trong nháy mắt

Hạng mục Chi tiết
Đó là gì Một ngọn núi đá vôi thấp ở giữa thành phố Ninh Bình
Tên khác Dục Thúy Sơn, Sơn Thủy, Hộ Thành Sơn, Băng Sơn, Ngự Trấn Phòng Sơn, Thanh Hoa Ngoại Trấn Sơn
Vị trí Ngã ba sông Đáy và sông Vân, giữa cầu Non Nước và cầu Ninh Bình, bên Quốc lộ 10
Độ cao 70 m đến "hơn 100 m" tùy theo nguồn
Bậc thang 72 đến "gần 100", sườn phía nam
Vé vào cửa 5.000 VND (khoảng 0,20 USD) mỗi người cho núi; đền và chùa miễn phí
Tình trạng di sản Danh thắng quốc gia (1962); Di tích Quốc gia đặc biệt theo Quyết định 1954/QĐ-TTg ngày 31 tháng 12 năm 2019
Không nên nhầm với Bãi biển Non Nước và Ngũ Hành Sơn ở Đà Nẵng

Nói thẳng trước mọi thứ: đây là một điểm dừng ngắn, ít tốn sức, không phải một chuyến đi bộ đường dài. Giá trị của nó nằm ở tầm nhìn và các bia khắc, không nằm ở sự vất vả.

Nó ở đâu và bạn thấy gì từ trên đỉnh

Ngọn núi nhìn ra ngã ba sông Đáy và sông Vân, Quốc lộ 10 và các tuyến đường bắc-nam. Cầu Non Nước ở một bên, cầu Ninh Bình ở bên kia. Các nguồn địa phương nói rằng nhìn từ phía nam, ngọn núi trông như một bông sen nở trên bờ sông. Hình ảnh đó không phải để trang trí: cùng bông sen đó xuất hiện trong thơ khắc trên đá.

Tầm nhìn ra sông và thành phố

Từ trên đỉnh, bạn thấy ngã ba sông, hai cây cầu và thành phố bao quanh ngọn núi. Đây là điểm đối ứng đô thị với cảnh quan núi đá vôi vùng nông thôn ở nơi khác trong tỉnh. Tam Cốc và Hang Múa cho thấy ruộng lúa và đỉnh núi đá vôi; Non Nước cho thấy nước, đường sá, mái nhà và dòng giao thông luôn đi qua ngã ba này.

Nó thực sự lớn đến mức nào?

Các nguồn được công bố không đồng ý với nhau. Cổng thông tin thành phố Ninh Bình, trang du lịch quốc gia và các trang du lịch địa phương nói "hơn 100 m". Một danh mục quốc tế đưa ra 70 m. Cùng danh mục đó cũng gọi ngọn núi là "Núi Đức Thủy" và đặt nó ở "phía tây bắc" của tỉnh, điều này sai: nó nằm ở phía đông và đông bắc của thành phố, bên sông. Hãy coi cả hai con số được công bố là gần đúng, mong đợi một ngọn núi thấp, và đừng chuẩn bị đồ cho một chuyến đi bộ đường dài trên núi.

Một ngọn núi, nhiều tên

Nhiều trang tiếng Anh nhắc đến "Dục Thúy Sơn" mà không giải thích. Lịch sử tên gọi diễn ra theo một thứ tự rõ ràng.

Tên Thời kỳ hoặc người cai trị Ý nghĩa hoặc bối cảnh
Ngự Trấn Phòng Sơn Đinh Tiên Hoàng, thế kỷ 10 Đồn gác che chắn kinh đô, Hoa Lư
Băng Sơn Lê Đại Hành, 980 đến 1005 Tên được dùng trong thời Tiền Lê
Dục Thúy Sơn Thời Trần Do danh sĩ Trương Hán Siêu đặt: một con chim trả tắm ở cửa sông
Thanh Hoa Ngoại Trấn Sơn Gia Long Được dùng khi Huế trở thành kinh đô
Hộ Thành Sơn Minh Mạng, 1821 "Núi che chắn thành trì"
Non Nước Ngày nay Tên thông thường, nghĩa đen là "núi và nước"

Mục cuối giải thích một sự nhầm lẫn phổ biến. "Non nước" là một cụm từ tiếng Việt chung để chỉ phong cảnh, đó là lý do cùng một cái tên xuất hiện ở Đà Nẵng.

Lịch sử: từ tiền đồn Hoa Lư đến nơi ẩn dật của thi nhân

Mỗi thời kỳ để lại một điều bạn vẫn có thể thấy tại chỗ.

Tiền đồn của kinh đô đầu tiên

Dưới thời Đại Cồ Việt, ngọn núi là một tiền đồn cho Hoa Lư. Tại bến Vân Sàng, dưới chân núi, Thái hậu Dương Vân Nga đã trao long bào cho tướng Lê Hoàn. Ông tiếp tục đẩy lùi cuộc xâm lược đầu tiên của nhà Tống và sáng lập triều Tiền Lê. Các nguồn mô tả đây là sự chuyển giao quyền lực từ nhà Đinh sang Tiền Lê.

Trương Hán Siêu và các danh sĩ thời Trần

Trương Hán Siêu, một danh sĩ thời Trần, được ghi nhận là người đã phát hiện vẻ đẹp của ngọn núi, đặt tên cho nó và khắc bài thơ đầu tiên. Điều đó khởi đầu một truyền thống khắc thơ vào đá. Trần Anh Tông và Phạm Sư Mạnh tiếp theo, và sau đó là Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Ngô Thì Sỹ, Cao Bá Quát và Nguyễn Khuyến.

Thế kỷ 20 trên đỉnh

Ngày 7 tháng 11 năm 1929, kỷ niệm Cách mạng Tháng Mười, nhà cách mạng trẻ Lương Văn Tụy (1914 đến 1932) đã cắm cờ búa liềm trên đỉnh để tập hợp quần chúng. Ông bị chính quyền thực dân Pháp bắt và qua đời năm 1932. Một bức tượng của ông hiện đứng trên đỉnh. Các boong-ke bê tông do lực lượng thực dân Pháp xây dựng để kiểm soát giao thông đường bộ và đường sông giữa bắc và nam vẫn còn nằm dọc đường lên.

Công nhận di sản

Ngọn núi trở thành danh thắng quốc gia năm 1962. Nó được công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt vào tháng 12 năm 2019 (Quyết định 1954/QĐ-TTg), và quyết định đã được công bố tại địa phương vào tháng 1 năm 2020.

Núi thơ: cách đọc vách đá

Các nguồn địa phương gọi ngọn núi là "Núi thơ" và "Bảo tàng thơ". Đó là lý do để đến, và cũng là phần mà hầu hết du khách nói tiếng Anh bỏ lỡ.

Có bao nhiêu bài thơ?

Số lượng được công bố khác nhau. Cổng thông tin thành phố nói "hơn 100 bài thơ, bài văn và phú" trên vách đá, và ở nơi khác trong cùng văn bản nói "hơn 40 bài thơ khắc vào đá và hàng trăm bài thơ về phong cảnh". Cách đọc thành thật: khoảng 40 bài trở lên được khắc vào mặt đá, và hơn 100 tác phẩm đã được viết về ngọn núi. Hãy coi đây là cách các nguồn địa phương mô tả địa điểm, không phải một con số chính xác duy nhất.

Bạn sẽ thấy những loại chữ nào

Hầu hết các bia khắc bằng chữ Hán và, theo các nguồn địa phương, vẫn còn phần lớn dễ đọc sau gần bảy thế kỷ. Cũng có những bài thơ sau này bằng chữ Quốc ngữ, mà du khách đọc tiếng Việt có thể theo dõi trực tiếp.

Một bài thơ nên biết trước khi đi

Nguyễn Trãi viết "Dục Thúy Sơn" bằng chữ Hán. Bản dịch tiếng Việt được sử dụng rộng rãi là của Khương Hữu Dụng:

Cửa biển có non tiên Từng qua lại mấy phen Cảnh tiên rơi cõi tục Mặt nước nổi hoa sen...

Một lời giải thích bằng tiếng Anh đơn giản: "Ở cửa sông đứng một ngọn núi tiên / Ta đã đi qua nó hơn một lần / Một cõi tiên rơi xuống trần gian / Một bông sen nổi trên mặt nước."

Những dòng cuối nhớ đến "Trương Thái phó" và bia đá của ông giờ đã phủ rêu. Bản thân bài thơ tôn vinh Trương Hán Siêu và đề cập đến các bia khắc. Đọc nó trước khi leo núi biến một bức tường chữ thành một cuộc trò chuyện qua nhiều thế kỷ.

Đừng chạm, xoa, phấn hoặc đồ lại các chữ, và đừng leo lên các mặt có khắc. Dầu từ da và sự mài mòn từ phấn đều làm hỏng đá. Hãy chụp ảnh từ lối đi thay vì vậy.

Việc leo núi, từng bước một

Các bậc thang

Các bậc thang nằm ở sườn phía nam. Số lượng được công bố khác nhau: cổng thông tin thành phố nói 72 bậc, trong khi một hướng dẫn khách sạn địa phương nói "gần 100". Cả hai đều mô tả những viên đá bị mòn lõm và nhẵn bóng qua nhiều thế kỷ du khách. Đá mòn trở nên trơn khi ướt, và giày cao gót là một ý tồi (cổng thông tin thành phố cũng khuyên tránh chúng).

Bạn đi qua những gì trên đường

Các boong-ke thời thực dân Pháp nằm dọc lối đi, và các mặt đá có khắc ở hai bên. Hãy đi chậm ở đây. Hầu hết những gì ngọn núi nổi tiếng đều ở tầm mắt, không phải ở trên đỉnh.

Trên đỉnh

Nghênh Phong Các (gác "đón gió") được các nguồn ghi có niên đại từ thế kỷ 14. Truyền thống cho rằng Trương Hán Siêu và các danh sĩ đồng nghiệp đã tụ họp ở đó để ngâm thơ. Cấu trúc hiện tại không phải là vật liệu gốc từ thế kỷ 14, vì vậy hãy thưởng thức nó như một sự tiếp nối của địa điểm chứ không phải là di vật của đúng thời đại đó. Tượng Lương Văn Tụy cũng đứng trên đỉnh.

Tháp Linh Tế từng đứng trên đỉnh và đã sụp đổ. Nó không còn đứng nữa, và việc tái thiết đã được thảo luận tại địa phương.

Đền, chùa và công viên dưới chân núi

Tầng mặt đất là một nửa của chuyến thăm và phù hợp với du khách không thể leo núi.

Chùa Non Nước

Chùa nằm dưới chân núi. Một nguồn địa phương ghi ngày khánh thành của nó vào thời Lý Nhân Tông. Chùa được trùng tu năm 2006.

Đền Trương Hán Siêu

Cũng ở dưới chân, trong công viên Thúy Sơn. Đền được xây theo kiểu chữ đinh với hai con rồng hướng mặt trăng trên mái, và một bức tượng đồng Trương Hán Siêu ở hậu cung. Mỗi năm nơi đây tổ chức các giải thưởng văn hóa và giáo dục địa phương, bao gồm giải thưởng Trương Hán Siêu.

Công viên Thúy Sơn

Không gian xanh dưới chân núi có đền thờ liệt sĩ và tượng đài anh hùng. Hãy cư xử ở đây như bạn sẽ làm tại bất kỳ đài tưởng niệm nào: giọng nói nhỏ nhẹ, không leo lên tượng đài, không chụp ảnh người đang cầu nguyện mà không xin phép.

Vé, quy tắc và những gì cần mang theo

Vé vào cửa

Cổng thông tin thành phố Ninh Bình liệt kê vé 5.000 VND (khoảng 0,20 USD) mỗi người cho núi. Đền Trương Hán Siêu, gác và chùa miễn phí. Đây là mức phí được công bố tính đến thông tin thành phố mới nhất có sẵn trong năm 2026.

Giờ mở cửa

Không có nguồn được công bố nào đưa ra giờ mở cửa, vì vậy hãy kiểm tra tại địa phương trước khi thực hiện một chuyến đi đặc biệt. Chuyến thăm sáng sớm là lựa chọn an toàn nhất, và cổng thông tin thành phố cũng gợi ý điều đó.

Trang phục và cách cư xử

Địa điểm là một cụm đền và đài tưởng niệm đang hoạt động. Hãy mặc che vai và đầu gối, nói nhỏ nhẹ, và tránh đùa nghịch (lời khuyên của chính cổng thông tin thành phố).

Những gì cần mang theo

Nước, một bữa ăn nhẹ nhỏ, giày bệt có độ bám, và đồ chống nắng.

Nhiếp ảnh và máy bay không người lái

Chụp ảnh từ các lối đi là ổn. Bay máy bay không người lái ở Việt Nam cần giấy phép bay từ cơ quan có thẩm quyền. Độc giả muốn có hình ảnh trên không nên thực hiện quy trình xin phép chính thức hoặc bỏ qua cảnh quay bằng máy bay không người lái.

Thời điểm tốt nhất để thăm

Bất kỳ tháng nào cũng được, theo cổng thông tin thành phố, nơi gợi ý những tuần cuối năm mát mẻ và mùa Tết cho không khí dễ chịu. Tết tiếp theo rơi vào ngày 6 tháng 2 năm 2027. Các đền dưới chân núi có thể sẽ đông người thờ phượng hơn vào khoảng thời gian đó, vì vậy hãy kiên nhẫn và tôn trọng.

Sáng sớm cho ánh nắng dịu hơn cho việc leo núi. Tránh các bậc thang ngay sau mưa vì đá bóng.

Cách đến đó

Từ Hà Nội

Thành phố Ninh Bình cách Hà Nội khoảng 100 km: khoảng 1 giờ 30 phút bằng ô tô hoặc 2 giờ bằng xe máy, theo cổng thông tin thành phố. Xe khách khởi hành từ bến xe Giáp Bát, và xe limousine "chất lượng cao" cũng chạy. Một nguồn năm 2024 đưa ra giá vé xe khách từ 70.000 đến 90.000 VND (khoảng 2,70 USD đến 3,50 USD). Đó là con số năm 2024, vì vậy hãy mong đợi nó đã thay đổi.

Phương thức Thời gian Chi phí (nơi có nguồn) Ghi chú
Ô tô Khoảng 1g30 Không có nguồn Lựa chọn nhanh nhất từ Hà Nội
Xe máy Khoảng 2g Không có nguồn Chỉ với giấy phép lái xe Việt Nam hợp lệ
Xe khách từ Giáp Bát Không có nguồn 70.000 đến 90.000 VND (khoảng 2,70 USD đến 3,50 USD), 2024 Xe limousine cũng chạy

Trong Ninh Bình

Ngọn núi nằm trong thành phố, vì vậy taxi hoặc xe máy thuê đưa bạn đến đó dễ dàng. Mô tả điểm đến bằng địa danh: ngọn núi giữa cầu Non Nước và cầu Ninh Bình trên sông Đáy.

Kết hợp với Hoa Lư, Tam Cốc và Hang Múa

Kế hoạch Tại sao nó hiệu quả Khung giờ tốt nhất trong ngày
Với Hoa Lư Ngọn núi canh gác kinh đô Đinh và Tiền Lê; câu chuyện bến Vân Sàng kết nối trực tiếp với lịch sử Hoa Lư Non Nước trước để có bối cảnh, sau đó Hoa Lư
Với Tam Cốc hoặc Hang Múa Toàn cảnh thành phố và sông với lịch sử văn học so với cảnh quan ruộng lúa và núi đá vôi Non Nước sớm, nông thôn sau
Ngày đến hoặc ngày đi Nó nằm trong thành phố, vì vậy không cần đi đường vòng Buổi sáng ngày đi, hoặc buổi chiều ngày đến

Hoa Lư là sự kết hợp theo chủ đề. Ngọn núi là một tiền đồn cho kinh đô, và sự chuyển giao quyền lực tại bến Vân Sàng đã xảy ra dưới chân nó. Hãy thăm Non Nước trước và các lăng mộ và đền của Hoa Lư sẽ đọc như sự tiếp nối của một câu chuyện bạn đã bắt đầu.

Tam Cốc và Hang Múa là điểm đối ứng nông thôn. Làm cả hai cho thấy hai bộ mặt của Ninh Bình: ngã ba sông với những bài thơ, và những thung lũng ngập nước với những con thuyền.

Vì ngọn núi nằm trong thành phố, nó phù hợp tự nhiên vào ngày đến hoặc ngày đi, khi một chuyến du ngoạn dài thì không.

Không nên nhầm với Non Nước ở Đà Nẵng

"Non Nước" ở Đà Nẵng đề cập đến bãi biển Non Nước, Ngũ Hành Sơn và làng chạm khắc đá ở đó, ở đầu kia của đất nước. Độc giả tìm kiếm "núi Non Nước" có thể hoàn toàn đến nhầm chỗ.

Cả hai tên đều đến từ cùng một cụm từ chung, "non nước", nghĩa là núi và nước. Ở Ninh Bình, đó là một ngọn núi bên sông Đáy với thơ trên mặt. Ở Đà Nẵng, đó là một bãi biển và một cụm đỉnh núi đá cẩm thạch. Những nơi khác nhau, cùng những từ.

Câu hỏi thường gặp

H: Núi Non Nước cao bao nhiêu và việc leo núi có khó không? Đ: Các nguồn được công bố đưa ra con số từ 70 m đến "hơn 100 m", vì vậy tốt nhất nên mô tả nó là một ngọn núi thấp. Việc leo núi là một đoạn ngắn gồm 72 đến gần 100 bậc đá (các nguồn khác nhau) ở sườn phía nam. Các bậc thang bị mòn nhẵn, vì vậy giày bệt rất quan trọng, đặc biệt là sau mưa.

H: Vé vào cửa là bao nhiêu? Đ: Cổng thông tin thành phố Ninh Bình liệt kê 5.000 VND (khoảng 0,20 USD) mỗi người cho núi. Đền Trương Hán Siêu, gác Nghênh Phong Các và chùa Non Nước miễn phí.

H: Dục Thúy Sơn có nghĩa là gì? Đ: Dục nghĩa là tắm và thúy nghĩa là chim trả. Trương Hán Siêu nhìn ngọn núi như một con chim trả đang tắm ở cửa sông. Các tên trước đó bao gồm Ngự Trấn Phòng Sơn dưới thời Đinh Tiên Hoàng và Băng Sơn dưới thời Lê Đại Hành; những tên sau này bao gồm Hộ Thành Sơn dưới thời Minh Mạng.

H: Ai đã khắc những bài thơ và du khách có thể đọc chúng không? Đ: Trương Hán Siêu bắt đầu truyền thống dưới thời Trần. Ông được tiếp nối bởi những nhân vật như Trần Anh Tông, Phạm Sư Mạnh, Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Ngô Thì Sỹ, Cao Bá Quát và Nguyễn Khuyến. Hầu hết các bia khắc bằng chữ Hán, với một số bài thơ sau này bằng chữ Quốc ngữ. Lời giải thích bài thơ Nguyễn Trãi trong hướng dẫn này giúp du khách đánh giá cao chúng mà không cần đọc chữ Hán.

H: Đây có phải là Ngũ Hành Sơn hay bãi biển Non Nước không? Đ: Không. Những nơi đó ở Đà Nẵng, ở đầu kia của đất nước. Non Nước ở Ninh Bình là ngọn núi bên sông Đáy trong thành phố.

H: Có đáng thăm nếu tôi đã leo Hang Múa không? Đ: Có, vì những lý do khác nhau. Hang Múa cho thấy núi đá vôi nông thôn, trong khi Non Nước cung cấp tầm nhìn sông và thành phố cộng với nhiều thế kỷ thơ khắc và lịch sử của tiền đồn Hoa Lư.

H: Tôi có thể thăm nếu tôi không thể leo cầu thang không? Đ: Có, một phần. Chùa, đền Trương Hán Siêu và công viên Thúy Sơn nằm dưới chân núi. Tầm nhìn và gác trên đỉnh cần các bậc thang.

H: Tôi có thể bay máy bay không người lái trên núi không? Đ: Chỉ với giấy phép bay từ cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam. Không có giấy phép, hãy chỉ chụp ảnh từ các lối đi và đỉnh.

Câu hỏi và chia sẻ của bạn

Bạn có câu hỏi, thông tin mới hay kinh nghiệm muốn chia sẻ? Đội ngũ của chúng tôi đọc mọi bình luận trước khi đăng.

Đặt câu hỏi

Chưa có bình luận nào. Hãy đặt câu hỏi đầu tiên hoặc chia sẻ một mẹo hay!

Để lại bình luận

Không bao giờ được công khai. Bạn sẽ nhận được một liên kết để xác nhận bình luận.

Bình luận được kiểm duyệt trước khi đăng. Liên kết đến các trang web khác chỉ hiển thị dưới dạng văn bản.

Biệt danh và bình luận của bạn sẽ được đăng sau khi duyệt; địa chỉ email của bạn không bao giờ được hiển thị. Tìm hiểu thêm